ચોતરફથી તર-બતર આખું જગત વરસાદમાં, ને છતાં બન્ને રહ્યાં કોરાં સતત વરસાદમાં

ડોક્ટર સાહેબ, મારિયાને સમજાવો, એ દૂધ નથી પીતી.’ એલને કહ્યું. હું ચમક્યો. મેં સામે બેઠેલી યુવતી તરફ જોયું. એ મારિયા હતી, ગર્ભવતી હતી, પણ ફિક્કી અને ચીમળાયેલી લાગતી હતી. એલન એનો પતિ હતો, એટલે એનું ચિંતાતુર હોવું સ્વાભાવિક હતું.‘બહેન, તમારે દૂધ તો પીવું જ જોઇએ. અમે ડોક્ટરો તો આખા દિવસમાં અડધાથી પોણા લીટર દૂધની સલાહ આપતા હોઇએ છીએ, પણ મને લાગે છે કે તમને દૂધ ભાવતું નહીં હોય. તો ઓછામાં ઓછું એક ગ્લાસ સવારે અને એક ગ્લાસ રાત્રે એટલું તો તમારે પીવું જ જોઇએ. પછી જેવી તમારી મરજી!’ હું દવાઓનું પ્રસ્કિ્રીપ્શન લખતાં લખતાં બોલતો રહ્યો.
‘આમાં એની મરજી ન ચાલે, ડોક્ટર!’ એલનના અવાજમાં સખ્તાઇ હતી, ‘તમારી સલાહ એટલે પથ્થર ઉપરની લકીર. આજ રાતથી જ એનો અમલ શરૂ.’હું રાજી થયો. પત્નીની આટલી ચિંતા કરે તેવા પતિઓ આ ઘોર કિળયુગમાં છે કેટલા? એલનની પૂછપરછ અનંત હતી, ‘મારિયાએ શું શું ખાવું જોઇએ એ વિશે પણ યોગ્ય સલાહ આપી દેશો, ડોક્ટર?’
મેં વાનગીઓની અને એના પ્રમાણની સંપૂર્ણ યાદી પીરસી દીધી. એ લોકો ક્રિશ્વિયન હતા, માટે નિરામિષ વાનગીઓ વિશે પણ ચર્ચા કરી લીધી. એલને મારિયા સામે જોયું, ‘સાંભળે છે ને? ડોક્ટરે શું કહ્યું? કાલથી રોજ સવારે નાસ્તામાં એક બોઇલ્ડ એગ, બપોરે ફીશ અને રોજ સાંજે લીવર સુપ લેવાનું શરૂ કરી દેજે! આટલું ફરજિયાત છે.’
મારા કાનમાં ક્યાંક કશુંક ખૂંચ્યું. એલનના અવાજમાં સખ્તાઇ હતી. જો નર્યો પ્રેમ હોત તો મને વધારે ગમ્યું હોત. પણ આ તો આદેશનો ક્યારેક સૂર હતો. પછી તરત જ મેં સમાધાન મેળવી લીધું, ‘હશે! આ પત્નીઓ પણ ક્યારેક જિદ્દી બની જતી હોય છે. એમાં પણ ખાવા-પીવાની વાતમાં તો ખાસ. એવા સમયે એની સાથે મૃદુતાપૂર્ણ વાણી-વ્યવહાર કારગત ન પણ નીવડે. નાનાં બાળક સાથે જેમ કડક થવું પડે છે એમ જ સગભૉ પત્ની સાથે પણ સખ્તાઇ દાખવવી પડે. આખરે તો આ બધું એનાં પોતાનાં ભલા માટે જ છે ને!’
મેં પ્રિસ્ક્રિપ્શન મારિયાની દિશામાં ધર્યું. એલને વચ્ચેથી ઝપટ મારીને કાગળ આંચકી લીધો, ‘એ બધું મને સમજાવો, ડોક્ટર! મારિયા દવાની બાબતમાં મહાચોર છે. કઇ દવા-ગોળી દિવસમાં ક્યારે અને કેટલી આપવાની છે એ મને સમજાવી દો! પછી હું છું અને એ છે!’ મેં કાનમાં આંગળી નાખીને ખૂંચતા શબ્દો ખંખેરી નાખ્યા. પછી દવાઓ વિશેની સૂચના આપવાનો પ્રારંભ કર્યો, ‘આ કેપ્સૂલ રોજ દિવસમાં એક વાર લેવાની છે.’
‘એમ નહીં, ડોક્ટર, એ લેવાનો સમય જણાવો!’
‘આમ તો ગમે ત્યારે લઇ શકો છો, પણ ભૂલી ન જવાય એ માટે રોજ બપોરે લંચ પછી…’
‘એમ નહીં, ડોક્ટર! ચોક્કસ સમય જણાવો! મારિયા બપોરનું ભોજન બાર વાગ્યે લે છે.’
‘તો કેપ્સૂલ સાડા બારે ગળવી.’ મારા અવાજમાં આછી અમથી ચીડ ભળવા લાગી હતી. આ પુરુષ હવે પતિ મટીને નાસાનો વૈજ્ઞાનિક પુરવાર થઇ રહ્યો હતો. દવાની બાબતમાં પણ સેકન્ડના સોમા ભાગ જેટલી ચોકસાઇ જાળવી રહ્યો હતો. પણ ત્યાં જ મારા મને મને ટપાર્યો, ‘હોય! જો એલન આટલી ચીકાશ ન દાખવે તો આ મારિયા કદાચ નવા મહિનામાં નવ કેપ્સૂલ પણ ન ગળે. આખરે તો એલન જે કંઇ કરે છે તે મારિયાનાં ભલા માટે જ કરે છે ને!’
પૂરા નવા મહિના સુધી આ ક્રમ ચાલુ રહ્યો. અંતે એ દિવસ આવી પહોંચ્યો, જેની પ્રત્યેક સ્ત્રીને પ્રતીક્ષા હોય છે. સવારે પાંચ વાગ્યે એલન મારિયાને લઇને આવી પહોંચ્યો. મેં ‘ચેકઅપ’ કરીને કહ્યું, ‘લેબર પેઇન્સની શરૂઆત થઇ ગઇ છે, પણ સુવાવડને હજુ વાર છે. કદાચ એકાદ દિવસ નીકળી જાય. તમે થોડાં કલાકો માટે ચાહો તો ઘરે પાછા જઇ શકો છો. દર્દ વધે ત્યારે…’
‘એમ નહીં, ડોક્ટર! તમે મારિયાને ‘એડમિટ’ કરી જ દો! ભલે બે દિવસ વધારે રહેવું પડે. ઘરે જઇને એણે શું ધાડ મારવાની છે? જે તકલીફ પડશે એ મને પડશે ને! હું બે-ચાર ધક્કા ખાઇ લઇશ, પણ મારિયા અહીં તમારા ઓબ્ઝર્વેશનમાં રહે એ બહેતર છે.’
મને શો વાંધો હોઇ શકે? મારિયા પણ ફિક્કું હસીને ખામોશ થઇ ગઇ. મેં એને નર્સિંગ હોમમાં દાખલ કરી દીધી. એ આખો દિવસ તો એમ જ પસાર થઇ ગયો. મધરાત પછી દર્દની તીવ્રતા વધવા લાગી.
મેં એની તપાસ કરી, બધું બરાબર હતું. પ્રસૂતિનો પ્રથમ તબક્કો યોગ્ય ગતિમાં આગળ ધપી રહ્યો હતો. પણ મારિયાની સહનશક્તિ અન્ય પ્રસૂતાઓની સરખામણીએ જરાક કમ હતી. એ થોડી થોડી વારે ચીસો પાડી રહી હતી. એલન લેબર રૂમની બહાર જ વા‹ચમેનની પેઠે આંટા મારી રહ્યો હતો. પત્નીની દર્દભરી ચીસોએ એને હુલાવી મૂક્યો, ‘ડોક્ટર, મારાથી આ ચીસો સહન નહીં થાય, તમે મારિયાનું સિઝેરિઅન કરી નાખો!’
‘સિઝેરિઅન શા માટે? તબીબી દ્રષ્ટિએ મને એ માટેનું કોઇ કારણ દેખાતું નથી…’
‘એમ નહીં, ડોક્ટર! તમે મારિયાને વિજ્ઞાનની નજરે જુઓ છો, જ્યારે હું એક પતિની નજરે જોઇ રહ્યો છું. મારાથી મારિયાની પીડા સહન નથી થતી.’
હવે હું જરાક કડક થયો, ‘હું સિઝેરિઅન ત્યારે જ કરું છું જ્યારે ડોક્ટર તરીકે એમ કરવાનું મને યોગ્ય લાગે. અને રહી વાત સહન કરવાની, તો એક વાત સમજી લો, મિ. એલન! સહનશક્તિ પ્રસૂતાની તપાસવી પડે, એનાં પતિની નહીં! મારા મતે મારિયાની ચીસો માપસર જ છે, બીજી સ્ત્રીઓ પણ પ્રસૂતિની પીડા વધે ત્યારે આવી જ ચીસો પાડતી હોય છે. યુ જસ્ટ શટ અપ એન્ડ સીટ આઉટસાઇડ! જો મને સિઝેરિઅન કરવા જેવું લાગશે તો હું તમને બોલાવી લઇશ, તમારે સંમતપિત્રકમાં સહી કરી આપવાની…’
છેક ચાર વાગ્યે મારિયાની વેદનાનો અંત આવ્યો. સુંદર અને તંદુરસ્ત બાબાનો જન્મ થયો. સુવાવડ સાવ સામાન્ય રીતે સંપન્ન થઇ ગઇ. સિઝેરિઅન કરવાની આવશ્યકતા ઊભી ન થઇ. એલન પણ હવે ખુશ હતો, ‘થેન્ક યુ, ડોક્ટર! અમને વિજ્ઞાનની વાતમાં ખબર ન પડે. અમે તો ભાવનાઓના પ્રવાહમાં વહી જઇએ. પણ ખૂબ સારું કામ કર્યું. સિઝેરિઅન ટળી ગયું!’
એલનની આ જ નિસ્બત, આ કાળજી, આવી જ લાગણી એ પછી પણ જારી રહ્યાં. સાંજે હું વોર્ડમાં સૂતેલી મારિયાને જોવા માટે ગયો, ત્યારે ખુશ થઇ ગયો. મારિયાના ખાટલાની બાજુના ટેબલ ઉપર પચરંગી ફૂલોનો ગુચ્છ પડેલો હતો. મેં પૂછ્યું, ‘વાહ! એક પ્રેમાળ પતિ તરફથી પત્નીને અપાયેલી સુગંધી ભેટ છે ને?’
‘એમ નહીં, ડોક્ટર!’ એલને એની રાબેતા મુજબની શૈલીમાં શરૂઆત કરી, ‘ભેટ-બેટ તો ઠીક છે, પણ મેં આ ફ્લાવર્સ અહીં એટલા માટે મૂક્યા છે, જેથી મારિયાનું મન પ્રસન્ન રહે. મેં એને કડક સૂચના આપી દીધી છે કે એ જ્યારે પણ પથારીમાં બેઠી થાય કે ઊભી થવા જાય, ત્યારે સૌથી પહેલી નજર આ ફૂલો ઉપર ફેંકે! આઇ એમ વેરી સ્ટ્રીકટ એબાઉટ ધિસ!’
કડક સૂચના! મારા કાનમાં આ શબ્દો વાગ્યા. આંખોમાં છવાયેલા પુષ્પોના રંગો અને શ્ચાસમાં પ્રવેશેલી સુગંધ ઓસરી ગયા. પણ મેં વિચાર્યું કે ગમે તેવું હોય, એક વાત નિશ્વિત હતી કે એલન મારિયાને ખૂબ ખૂબ પ્રેમ કરતો હતો. આટલો પ્રેમ કરનાર પતિદેવો જગતમાં છે ક્યાં?
મારિયાને રજા આપી એ સાથે જ એક પ્રકરણ પૂરું થઇ ગયું. મારિયા ભૂલાઇ ગઇ, એલન પણ ભૂલાઇ ગયો, જે યાદ રહી ગયો એ એલનનો એની પત્ની માટેનો પ્રેમ.
* * *
અચાનક ક્યાંકથી સમાચાર મળ્યા: એલનનું મોત થઇ ગયું! એક માર્ગ અકસ્માતમાં એની મોટરબાઇક ખાત્રજ ચોકડી પાસે એક ટ્રકની જોડે ટકરાઇ ગઇ. બાઇક ભૂક્કો બની ગઇ અને એલન ભૂતપૂર્વ બની ગયો. હું ‘અપસેટ’ હતો. મને એક શિસ્તપ્રિય પુરુષની જિંદગી સમય કરતાં વહેલી આથમી જવાનો અફસોસ હતો અને એક પત્નીનાં નોંધારા બની જવાનો આઘાત પણ હતો. મારે મારિયાને દિલાસો પાઠવવો હતો, પણ દુભૉગ્યે મારી પાસે ન તો એના ઘરનું સરનામું હતું કે ન એનો ટેલિફોન નંબર.
એકાદ મહિના પછી મને એમ કરવાનો મોકો મળી ગયો. મારિયા પોતે જ સામે ચાલીને મને મળવા માટે આવી પહોંચી. મળવા માટે નહોતી આવી, પણ નાની સરખી ગાયનેક શિકાયત લઇને આવી હતી. મેં ખરખરો કર્યો, ‘બે’ન, મેં તમારા પતિ વિશેના સમાચાર જાણ્યા, મને ખૂબ દુ:ખ થયું. તમારી એણે જે કાળજી લીધી હતી તે આજે પણ મને યાદ છે…’ મારિયા ફિક્કું હસી પડી, ‘તમે સાચા છો, ડોક્ટર! તમારી રીતે તમે સાવ સાચા છો. એલન મારી ખૂબ કાળજી લેતા હતા, પણ હું એની સાથે ખુશ નહોતી. એક સ્ત્રી માટે ‘સુખી હોવું’ અને ‘ખુશ હોવું’ એ બેય ચીજોની વચ્ચે તફાવત હોય છે.
મને સુખી કરવાની લાહ્યમાં એલન હદ કરતાં વધારે સખ્ત અને શિસ્તબદ્ધ બની જતા હતા. ભલે એ બધું મારા ભલા માટે હતું, પણ…!’ આટલું બોલ્યાં પછી એણે મારી સામે વેધક નજરે જોયું, ‘તમે જાણો છો કે એક શિક્ષક પોતાના વિદ્યાર્થીઓના ભલા માટે જ બધું કરતો હોય છે, પણ જ્યારે એ વાત્સલ્યભાવ છોડીને સખ્તાઇ ઉપર ઊતરી આવે છે, ત્યારે ક્યારેય વિદ્યાર્થીઓ એને ચાહી નથી શકતા! બસ, એટલું સમજી લો સર, કે એલન મારા માટે પ્રેમાળ પતિ નહતા, પણ એક કડક શિક્ષક હતા.’ મેં એક રૂટીન પ્રક્રિયા પ્રમાણે મારિયાને વજનકાંટા ઉપર ઊભી રાખી. પતિના અવસાન પછીના એક મહિનામાં એનું વજન બે કિ.ગ્રા. વધ્યું હતું. હવે આ બાબત મારા માટે ન તો આશ્ચર્યજનક હતી, ન આઘાતજનક!
(શીર્ષક પંક્તિ: હેમેન શાહ)
Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

%d bloggers like this: