શ્વાસમાં છલકાય છાની ગંધ તો? ને બધે ચર્ચાય આ સંબંધ તો?

આજથી સાંઇઠ- સિત્તેર વરસ પહેલાંની વાત છે. ભાવનગરથી એકત્રીસ કિલોમીટર દૂર આવેલું સોનગઢ ગામ. સવારનો સમય. હીરા ભગત બહારગામ જવા નીકળ્યા છે. મૂળ નામ તો હીરાચંદ ત્રિભોવનદાસ દામાણી; ગામનું સૌથી ધનવાન અને પ્રતિષ્ઠિત ખોરડું. પણ વ્યવસાયે વેપારી હોવા છતાં વર્તન ભગતના જેવું. એટલે આખો પંથક એમને હીરાચંદ શેઠને બદલે હીરા ભગતના નામે ઓળખે. ધાર્યું હોત તો એ જમાનામાં પણ એમને ઘરની ગાડી પોસાઇ શકે એમ હતી. ગાડીને બદલે ગાડું પણ ચાલે. ઘોડેસવારી પણ હાથવગી હતી, પણ ભગત તો પગપાળા જવાનું જ પસંદ કરતા.

ગામની સીમ છોડીને જ્યાં ગાડાવાટે આગળ વધવા જાય ત્યાં જ પગ થંભી ગયા. ”ઊંવા…. ઊંવા…” કયાંકથી કોઇ બાળકના રડવાનો અવાજ સંભળાયો. રૂદનનો સ્ત્રોત શોધવા માટે બહુ મથામણ કરવાની જરૂર ન પડી. ડાબી બાજુ પરના થોરીયાની વાડ નીચે કાંટા- ઝાંખરામાં એક ટપકાંની ભાતવાળી ફાટેલી ગોડદીમાં એક નવજાત જિંદગી થરથરી રહી હતી.

”નમો અરિહંતાણં….” હીરા ભગત જૈન હતા. મુખમાંથી નવકાર-મંત્ર સરી પડયો. આજુબાજુ નજર દોડાવી. વગડો વેરાન કળાયો; તાજા જન્મેલા બાળકના ભવિષ્ય જેવો! ઈશ્વરનું નામસ્મરણ કરતાં એ થોરની વાડ પાસે ગયા. નીચા નમીને જોયું. બાળક છોકરી હતું. ભગત સામે જોઇને એણે હાથ-પગ ઊછાળ્યા. જાણે કહેતી ન હોય કે મને ઊંચકી લો! ભગતની આંખ ભીની થઇ ગઇ. બાળકીની આજીજીનું પાલન કરતા હોય એમ એને ગોદડી સમેત ઊઠાવી લીધી.

”શો જમાનો આવ્યો છે! આવા કૂમળા જીવને આવા ઝાડી-ઝાંખરામાં ફેંકી દેતા કોનો જીવ ચાલ્યો હશે?” ભગત વિચારતા રહ્યા. હવે શું કરવું આનું? પોલીસને સોંપી દેવી? સરકારી દવાખાને છોડી આવવું? કે પછી કોઇ અનાથાશ્રમમાં? એક બાજુ પોતાને બહારગામ જવાનું મોડું થતું હતું અને બીજી તરફ આ ગાંડી એમની સામે જોઇને હસી રહી હતી!

બીજી જ પળે હીરા ભગતે નિર્ણય કરી લીધો. છોકરીને લઇને ઘરની દિશામાં પાછા વળી ગયા. રસ્તામાં ગામલોકો મળવા લાગ્યા; રાયસંગ દરબાર મળ્યા, કરસન કોળી મળ્યો, વેરસી રબારી મળ્યો, વાલી ભરવાડણ મળી. જે જુએ એ પૂછતા : ”ભગત, હાથમાં શું છે?”

”દીકરી છે.”

”દીકરી? કયાંથી ઊપાડી લાવ્યા?”

”કયાંયથી નહીં. વાટમાં પડી હતી. જડી એટલે ભગવાનનો પ્રસાદ માનીને સ્વીકારી લીધી.”

સાંભળનારને સહેજ પણ આશ્ચર્ય ન થયું. આ માણસની નિષ્પાપ પ્રકૃતિને સૌ જાણતા હતા. એમનો ભૂતકાળ યશસ્વી હતો. હજુ છ મહિના પહેલાંની જ વાત ગામલોકોને યાદ હતી. એ સાલ આડત્રીસની હતી. મહાત્મા ગાંધીજીની સ્વદેશીની ચળવળ પૂરજોશમાં ચાલી રહી હતી. બાપુ ગામેગામ ફરીને હિંદુસ્તાની પ્રજાજનોને વિદેશી માલના બહિષ્કારની વાતો સમજાવી રહ્યા હતા. ભાવનગર ખાતે એમણે મોટી જાહેરસભા ભરી. સભા સમાપ્ત થઇ એ પછી હીરાચંદ નામનો જૈન વેપારી એમની સામે બે હાથ જોડીને ઊભો રહી ગયો : ”બાપુ, અમારા ગામમાં પધારો.”

”કયું ગામ?” બાપુ બોખું હસ્યા.

”સોનગઢ.” હીરાચંદે માહિતી આપી; પછી ઈરાદો જાહેર કર્યો : ”હું કાપડનો વેપારી છું. વિદેશી માલ વેચું છું. રેશમી કાપડના તાકાથી દુકાન ઠાંસોઠાંસ ભરી છે. તમે આવો અને તમારા સ્વહસ્તે માલમાં દિવાસળી મૂકો.”

ગાંધી આ ગામડાના વેપારી સામે તાકી રહ્યા. બાપુ જમાનાના ખાધેલ માણસ હતા; ઘણી વાર લોકો કેવી રમત રમી જતા હોય છે એ જાણતા હતા. પ્રતીકાત્મક રીતે એકાદ રેશમનો ટુકડો કે તાર હોળીમાં પધરાવીને બાપુના આશિર્વાદ મેળવી લેનારા ઢોંગીઓ ગાંધીજી જોઇ ચૂકયા હતા. આ માણસ એવો તો નહીં હોય ને?

બાપુએ હીરા ભગતનું પાણી માપી લીધું. પોરબંદરના વાણીયાએ સોનગઢના વાણીયાને પીછાણ્યો. કહી દીધું : ”તમે જાવ; હું કાલે સવારે સોનગઢ આવું છું.”

અને બીજે દિવસે સોનગઢના ટંડેલીયા ચોકમાં હીરાચંદ શેઠે મહાત્મા ગાંધીની હાજરીમાં આખી દુકાનનો માલ ઠાલવ્યો. બાપુએ હીરા ભગતના હાથે જ એમાં દિવાસળી મૂકાવી. ચીનથી આવેલું મોંઘુદાટ રેશમ ભડભડ સળગવા માંડયું.

”કેટલા રૂપિયાની રાખ કરી, ભગત?” બાપુએ પૂછયું.

”બે લાખ રૂપિયાનું કાપડ હતું.”

”કોઇ અફસોસ?”

”ના, આ રાખ જેટલો પણ નહીં. બે લાખનો માલ મેં મહાત્માના બોલ ઉપર ન્યોચ્છાવર કર્યો છે, જેનું મુલ્ય બે કરોડ રૂપિયા કરતાં પણ વધારે છે.” અને બે ય વણીકો મુકત મને હસી પડયા.

આવા હીરા ભગતે વગડામાંથી જડેલી દીકરીને ઘરે લાવીને પત્નીના હાથમાં મૂકી : ”આનું નામ જડી. આજથી આપણી દીકરી છે.”

શેઠાણી કશું જ ન બોલ્યાં. ખોળામાં એમની સગ્ગી દીકરી લૂતી હતી. પડી પડી ધાવતી હતી. એને ઉપાડીને ઘોડિયામાં નાખી. જડીને છાતીએ વળગાડી.

હીરા ભગત ખાધેપીધે સુખી હતા. જડીના આવ્યા પછી વધુ સુખી થયા. આંગણે અગ્યાર ભેંશો બંધાણી. અઢી શેર સોનું કમાયા. ગાડું ભરીને વાસણ થયા. રોજનું અઢી કિલો ઘી ઊતરતું. છાશ વલોવવા માટે ખાસ રબારણને રાખવી પડી. જડી આવી એ પહેલાં જ શેઠ શેઠાણીને બે દીકરા અને એક દીકરી હતા. જડીના ઊમેરાયા પછી બીજા પાંચ પુત્રો અને ત્રણ પુત્રીઓ જન્મી. પણ શેઠને સૌથી વહાલી તો જડી જ રહી. જડીને ધાવણ ઉપર ઉછેરી, એની સાથેની જ સગી દીકરી ઈચ્છાને બહારના દૂધ ઉપર મોટી કરી.

કયારેક નવરા પડે ત્યારે હીરા ભગત વિચારે ચડી જતા : ”આ જડી કોનું સંતાન હશે? કોઇ કુંવારી માતાની મજબુરી હશે? કે પછી કોઇ ભૂલનો ભોગ બનેલી વિધવાનાં આંસુ? એની જનેતા આપણા ગામમાં જ હશે કે પછી બીજે ગામ ચાલી ગઇ હશે? એને કયારેય એનું પેટ યાદ નહીં આવતું હોય?”

શેઠ ઝીણી નજરે જોયા કરતા. સગાંવહાલાં એમને ત્યાં આવે, બાળકોને રમાડે, ગામના પટેલો આવે, દેગડો ભરીને છાશ મૂકી હોય એ લેવા ગામની સ્ત્રીઓ આવે; શેઠની ત્રાંસી નજર કોઇ સ્ત્રીના હૃદયમાંથી છલકાતા વહાલને શોધી રહી હોય. શેઠાણીને અને છાશ વલોવવા માટે રાખેલી રબારણ રાખીને પણ એમણે કહી રાખેલું : ”અંદરનું કે બહારનું, કોઇ પણ માણસ હોય, જડીને વધારે પડતું વહાલ કરતું નજરે પડે તો મારું ધ્યાન દોરવું.” પણ એ ઉપાય નિષ્ફળ જ ગયો. જડી હતી જ એવી સુંદર કે આખું ગામ એની ઉપર વરસતું હતું.

મોટી થઇ એટલે નિશાળે મૂકી. ગામલોકોએ પૂછયું પણ ખરું : ”શેઠ તમારે આંગણે શી ખોટ છે તે છોડીને ભણવા મૂકી?”

શેઠ હસીને કહેતા : ”મારી બધી છોકરીઓને ભણવા મૂકી છે, પછી જડી શું કામ બાકી રહી જાય? મારે તો એને જૈન જ્ઞાતિમાં જ પરણાવવી છે અને બીજી દીકરીઓને આપું એના કરતાં વધારે સોનું આપીને વરાવવી છે.”

પણ જડીને વળાવવાનો સમય ધાર્યા કરતાં બહુ વહેલો આવી ગયો. માંડ બાર વરસની હતી, ત્યાં જ જડી શીતળાના રોગનો ભોગ થઇ પડી. એ જમાનામાં હોશિયાર ડોકટરોના હાથ પણ બંધાયેલા હતા. હીરા ભગતે ભાવનગર સુધી ધક્કા ખાધા, પણ જડીનો તાવ વધતો જ ગયો. અને એક સાંજે જે રીતે એ ભગતના હાથમાં આવી હતી, એવી જ રીતે અશ્રુભરી ચાલી ગઇ. એના મૃતદેહને ચિતા પર લૂવડાવતી વખતે ભગત જે રડયા છે… જે રડયા છે! એવું રૂદન આજ પછી સોનગઢ ગામમાં એક પણ બાપે દીકરીના મોત પાછળ નથી કર્યું.

દીકરીને વળાવીને હીરા ભગત ઘરે આવ્યા. ડેલીમાં પગ મૂકયો ત્યારે ઘરના ફળિયાને તીવ્ર આક્રંદથી ભરી દેતો સ્ત્રીસ્વર એમણે સાંભળ્યો. અવાજ પારખીને એમને આશ્ચર્ય થયું. સ્ત્રીઓનું ટોળું સ્તબ્ધ મનોદશામાં બેઠું હતું. શેઠાણીની આંખોમાં પાણી થીજી ગયા હતા અને રાણી રબારણ માથાં પછાડી પછાડીને રડતી હતી. શેઠ અંદરના ઓરડામાં ચાલ્યા ગયા.

બીજા દિવસે એમણે રાણીને પોતાની પાસે બોલાવીને પૂછયું : ”બેટા, તું…?”

”હા, ભગતબાપુ! હું જ! જડી મારી દીકરી હતી. એને રોજ રમાડવા માટે તો હું તમારા ઘરે છાશ વલોવવા આવતી હતી….!”

Source: ગુજરાત સમાચાર

દ્રષ્ટિમાં રેતી ખૂંચે વલોપાત થાય છે, અહીંથી કદાચ રણની શરૂઆત થાય છે.

પાર્થેશ હમણાં જ જમીને ઓફિસે જવા નીકળ્યો હતો અને ટેલીફોનની ઘંટડી રણકી ઊઠી. કોમલે ભીના હાથ સાડીના છેડાથી લૂંછૂયા અને રિસિવર ઊઠાવ્યું, ”હલ્લો! આપને કોનું કામ છે?”

”તમારું…” સામે છેડે કોઈ અજાણ્યો અવાજ હતો.

”તમે કોણ બોલો છો?” કોમલને ફોન કરનારની વાત કરવાની રીત જરા પણ ગમી નહીં.

”તમારો શુભચિંતક… !”

”શુભચિંતકને નામ પણ હોય ને!”

”ના, શુભચિંતક પાસે માત્ર માહિતી જ હોય…” નનામો અવાજ ચાલાક સાબિત થઈ રહ્યો હતો. કોમલ ચૂપ રહી. અજાણ્યા માણસ ઉપર ભરોસો શી રીતે મૂકી શકાય? અને ચૂપ રહેવા છતાં એ માણસ જે માહિતી આપવા માગે છે એ તો આપવાનો જ છે.

અને એની ધારણા સાચી ઠરી. નામ વગરના અવાજે એની પાસે હતી એ ‘એકસકલુઝીવ’ ખબર ફોનના દોરડામાં ઠાલવી દીધી: ”તમારો હસબન્ડ પાર્થેશ તદ્દન ચારીત્ર્યહીન છે. એ તમને અંધારામાં રાખીને અનેક સ્ત્રીઓની સાથે રંગરેલીયા મનાવી રહ્યો છે…”

”શટ અપ!” કોમલ ગર્જી ઊઠી: ”મારા પાર્થેશ વિષે એક પણ શબ્દ બોલશો નહીં. અમે પાંચ વરસથી એકબીજાને ઓળખતા હતા. પછી અમે પરણ્યા છીએ. એ મને ચાહે છે અને… અને એ હકીકત હું જાણું છું. આનાથી વધુ કંઈ પણ જાણવાની મને જરૂર નથી લાગતી. નાઉ, યુ પુટ ડાઉન ધી રિસિવર!”

શુભચિંતકે ફોન કાપી નાખ્યો. કોમલ જરા પણ અસ્વસ્થ ન બની. એ શાંતિથી કામ કરતી રહી. કિચનમાંથી પરવારીને એ ડ્રોઇંગ રૂમમાં આવી. ટી.વી. સેટ ઓન કર્યો. વાનગી બનાવવાનો કાર્યક્રમ ચાલી રહ્યો હતો. ફાઇવ સ્ટાર કૂક કારેલાનો હલવો કેમ બનાવવો એ વિષે દેશની સ્ત્રીઓને ‘ગાઇડ’ કરી રહ્યો હતો. એ ગાઇડ કરી રહ્યો હતો કે મિસગાઇડ એ તો હલવો ચાખ્યા પછી જ કહી શકાય એમ હતું!

સાંજે પાર્થેશ આવ્યો ત્યારે કોમલના વર્તનમાં કે એના ચહેરા પર પેલા અજાણ્યા ટેલીફોને પાડેલો એક પણ ઉઝરડો દેખાતો ન હતો. એણે હસીને પતિને આવકાર્યો, પ્રેમથી જમાડયો અને જાણે કશું જ બન્યું ન હોય એમ એની રાત શણગારી આપી. બે મહિના સુખની પાંખ ઉપર સવાર થઈને ઊડી ગયા.

એ પછી ફરી એક વાર કોમલના કાનમાં નનામું ઝેર રેડાયું. બપોરના ત્રણ વાગ્યા હતા. એ પાર્થેશ માટે સ્વેટર ગૂંથી રહી હતી. અને ફોનની ઘંટડી વાગી.

”હલ્લો, કોમલ! પ્લીઝ, ફોન કાપી ન નાખશો. મારી વાત ન માનવી હોય તો ન માનશો.” અવાજ શુભચિંતકનો જ હતો એ પારખતાં કોમલને વાર ન લાગી. એ ફોનની લાઇન કાપવા જ જતી હતી, પણ કોણ જાણે કેમ એણે રિસિવર પકડી રાખ્યું. સાવ રૂક્ષ અવાજમાં એણે કહ્યું : ”બોલો, શું છે?”

”મને ખબર છે કે તમને તમારા પતિની ચાલચલગત ઉપર જરૂરત કરતાં પણ વધારે વિશ્વાસ છે, પણ પાર્થેશ અત્યારે કયાં છે એ જાણવું છે તમારે?”

”કયાં છે?”

”હોટલ ‘ફ્રિ રોમાન્સ’ના રૂમ નંબર પાંચસો પાંચમાં. સાથે એક છોકરી પણ છે, તમારાથી વધુ યુવાન અને વધારે રૂપાળી… ! નામ જાણવું છે તમારે એનું?”

”ના.” કોમલે દાંત ભીંસીને જવાબ ફટકાર્યો : ”એ બંધ કમરામાં એ રૂપાળી યુવતી સાથે જે હશે એ એનો પ્રેમી હશે, મારો પાર્થેશ નહીં. મારો પતિ તો અત્યારે એની ઓફિસમાં કામ કરી રહ્યો છે. અને એક છેલ્લી ચેતવણી, હવે પછી ટેલીફોનના દોરડામાં તમારી દિમાગી ગટર ઠાલવવાની કોશિશ કયારેય ન કરશો, મારી દિશામાં તો નહીં જ!” કોમલે એટલા જોશપૂર્વક રિસિવર પછાડયું કે સામેના છેડે સાંભળનારના કાનનો પડદો ધ્રૂજી જાય! વળતી જ ક્ષણે એણે મનમાં રેડાયેલું ઝેર દિમાગમાંથી ખંખેરી નાખ્યું. ફરીથી એ સ્વેટર ગૂંથવામાં તલ્લિન થઈ ગઈ, આ વખતે દોરાની સાથે સાથે એનો પ્રેમ પણ પરોવાતો ગયો.

એ રાત્રે એણે પાર્થેશ માટે એને ખૂબ ભાવતી ખાંડવી બનાવી. પાર્થેશે થોડી જ ખાધી. કોમલે એક પણ સવાલ ન કર્યો, બાકી એ ધારે તો ઘણું બધું પૂછી શકે એમ હતી. ‘પેટ કેમ ભરેલું છે? હોઠ કેમ લૂઝેલો છે? ગાલ ઉપર બે આછા-આછા દાંતના નિશાન જેવું શું છે?’ વગેરે… વગેરે… ! પણ પ્રશ્નપત્ર કાઢૂયા વગર જ એણે ઉત્તરવહી તપાસી લીધી: ”તબિયત ઠીક નથી, ઓફિસમાં નાસ્તો કર્યો હતો, હોઠ અને ગાલ ઉપર જીવડું કરડી ગયું છે…”

કોમલે કશું જ ન પૂછૂયું અને છતાં એ જે ઇચ્છતી હતી એવા જવાબો ધારી લીધા. એ રાતે પાર્થેશ પથારીમાં પડયો એવો જ ઊંઘી ગયો. કોમલ મોડે સુધી પતિના કપડાંને ઇસ્ત્રી કરતી રહી. પછી થાકી એટલે બત્તી બૂઝાવીને પથારીમાં પડી. કયાંય સુધી એનો હાથ પાર્થેશના માથામાં વહાલ બનીને ફરતો રહ્યો. રાત વીતી ગઈ, દિવસો ઊડતા ગયા, કેલેન્ડરના પાનાંઓમાંથી મહિનાઓ ખરી પડયા.

બે મહિને, ચાર મહિને અજાણ્યો અવાજ ટેલીફોનમાંથી ટપકતો રહ્યો. નનામી માહિતી વધુ ધારદાર, વધુ સજ્જડ, વધુ ખાત્રીબંધ થતી ગઈ. સામે પક્ષે કોમલ પણ વધારે ને વધારે મક્કમ સાબિત થતી રહી.

”કોમલ, હું શુભચિંતક બોલું છું. પાર્થેશ અત્યારે એની પ્રેમિકા સાથે ગોવાની એક હોટલમાં કાજુ ફેણીની મજા માણી રહ્યો છે.”

”હું કેવી રીતે તમારી વાત માની લઉં?” કોમલ જવાબ આપતી. ”મારો પાર્થેશ તો અત્યારે મુંબઈમાં છે. ઓફિસના કામ માટે ગયો છે. હમણાં જ એનો ફોન હતો… મુંબઈથી…”

”એ ફોન મુંબઈથી નહોતો, ગોવાથી હતો.”

”તમે જુઠ્ઠું બોલો છો!!”

”તમને સાબિતી આપું. ગોવાની હોટલનો ફોન નંબર લખાવું. તમે રૂમ નંબર એકસો બત્રીસનું એકસટેન્શન માગીને તમારા પતિ સાથે વાત કરી શકો છો. તમારો અવાજ સાંભળીને એ બેભાન થઈ જાય, પછી તો તમે કહેશો ને કે હું સાચું બોલી રહ્યો છું?!”

જવાબમાં ફરીથી કોમલે રિસિવર પછાડયું. એને કોઈ ફોન નંબર અજમાવવાની જરૂર નહોતી. એનો પતિ ફકત એનો જ હતો, બીજા કોઈનો નહીં. દામ્પત્યજીવન વફાદારીને લીધે ટકતું હોય છે અને વફાદારી વિશ્વાસમાંથી જન્મે છે. સુખી લગ્નજીવન માટે પતિ-પત્નીએ કયારેય એકબીજાના કેરેકટર સર્ટિફિકેટ ન માગવા જોઈએ.

બે દિવસ પછી પાર્થેશ બિઝનેસ ટૂર પતાવીને પાછો ફર્યો. એ અત્યંત થાકેલો લાગતો હતો. આંખોમાં ઉજાગરાનો ભાર અને લાલાશ દોરાયેલા હતા. પણ કોમલે એમ પણ ન પૂછૂયું કે આ લાલાશ બિયરની તો નથીને? એણે ધારી લીધું કે એ વિરહની અસર છે.

એ સાંજ તો આરામથી પસાર થઈ ગઈ. પણ રાત્રે એ રસોઈ બનાવી રહી હતી, ત્યાં ફોનની ઘંટડી રણકી ઊઠી. કોર્ડલેસ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ હાજર હતું. પાર્થેશે ફોન રિસિવ કર્યો. પૂરી પાંચ મિનિટ સુધી એ કોઈની સાથે વાતચિત કરતો રહ્યો. એના જવાબો ટૂંકા હતા. ફોન પત્યા પછી એનો ચહેરો ગંભીર હતો. થોડી વારના મૌન પછી એણે પત્નીને પૂછૂયું : ”કોમલ, ગઈ કાલે બપોરે તું ‘ફિલ્મ’ જોવા ગઈ હતી?”

”હા.” કોમલને આશ્ચર્ય થયું : ”તને શી રીતે ખબર પડી?”

પાર્થેશે જવાબ ઉડાવ્યો: ”કોની સાથે ગઈ હતી?”

”બાજુવાળા મનિષાબેનની પિન્કી જોડે. કોઈ મારી ઉંમરની કંપની ન મળી. એટલે પછી એને સાથે લીધી.”

”અને તારી સાથે કોલેજમાં ભણતો હતો એ મૌલિન પણ સાથે હતો ને?”

”ના, એ સાથે નહોતો, આકસ્મિક રીતે જ એ મારી બાજુની ખુરશીમાં મળી ગયો. વરસો પછી મેં જોયો એને… ! પણ તું આમ પોલીસની જેમ કેમ પૂછી રહ્યો છે?”

”હા, કોમલ! કારણ કે અત્યારે હું પતિ નથી, પોલીસ છું. અને હમણાં જ મને કોઈ શુભચિંતકે ફોન કરીને માહિતી આપી… ! અજાણ્યા માણસની જ વાતને સાવ ફેંકી ન દેવાય. આખરે તો આ ચારિત્ર્યનો મામલો છે, કોમલ!”

પાર્થેશ બોલતો રહ્યો. કોમલને આખું રસોડું ગોળ-ગોળ ફરતું હોય એમ લાગ્યું. એના હાથમાંથી કાચની સુંદર નકશી કરેલી બરણી ફર્શ પર પડી. તૂટીને ચૂર-ચૂર થઈ ગઈ.

Source: ગુજરાત સમાચાર

સાંજ છે, ચિઠ્ઠી મળી છે, શું જવાબો આપશું, રૂબરૂમાં એમને મળીશું ને ગુલાબો આપશું.

”સવાલ એ નથી કે પન્ના નાસી ગઇ, પણ સવાલ એ છે કે એણે પ્રેયસને જાણ શી રીતે કરી ? આપણી યોજના ‘લીક’ કેવી રીતે થઇ?” – ધીરજલાલ

આખા ઘરમાં ધમાલ મચી ગઈ. જેલ જેવો જાપ્તો રાખ્યો, તો યે પન્ના નાસી ગઇ. વરાળની જેમ ઊડી ગઈ. પ્રેમીઓ જીત્યાં અને પહેરેગીરો હાર્યા. છેલ્લા છ મહિનાનો ચોકીપહેરો માથે પડયો. વડોદરાના બસ સ્ટેશનમાંથી પન્ના પંખી બનીને અદ્રશ્ય થઈ ગઈ.

પન્નાના પપ્પાના ક્રોધને કોઇ કિનારો ન હતો. એ પોતાના સાળા અને પન્નાનાં મામા મનોજભાઇને ખખડાવી રહ્યા હતા : ”તમ શું કરતા હતા બાઘા જેવા? છોકરી ચકમો આપીને નીકળી ગઇ અને તમે જોતા રહ્યા !”

મનોજમામા પીઢ હતા. આઘાત તો એમને પણ લાગ્યો હતો, પણ તેમ છતા એ પન્નાના પપ્પા કરતાં થોડાક સ્વસ્થ હતા. એમણે જીજાજીને ઠંડા પાડયા : ”ધીરજલાલ, ધીરજ રાખો. આ તો ક્રિકેટની રમત જેવું છે, તેંડુલકર જેવો ટેણીયો પણ કયારેક તેર જણાને ભારે પડે. અગ્યાર ફિલ્ડરો અને બે અમ્પાયરો હાથ હલાવતા ઊભા રહે અને બેટમાંથી નીકળેલો ફટકો ફોર બનીને બાઉન્ડ્રીની બહાર નીકળી જાય. તમારે હવે કકળાટ નહીં કરવાનો. શાંતિથી ચોક્કો ‘ડીકલેર’ કરી દેવાનો….”

ધીરજલાલ વધુ અકળાયા : ”મને સમજાવવા નીકળ્યા છો? મારૂં ચાલે તો ચોક્કાને બદલે છક્કો જાહેર કરી દઉં, તમને ! સગ્ગી ભાણી માટે ‘ફટકો’ શબ્દ વાપરો છો? શરમાતા નથી?”

મનોજમામા ચૂપ થઇ ગયા. આ માણસ હવે છેલ્લે પાટલે બેસી ગયો છે. શબ્દમાં સમાયેલા અર્થને બદલે એ હવે શબ્દને પકડી રહ્યો છે. વાતચિતમાં વપરાતા ઉપમા કે રૂપક અલંકાર સમજવાની એનામાં ન તો શકિત બચી છે, ન ધીરજ. એનું નામ બદલવું પડશે!

આખા ઘરમાં આવો જ માહોલ હતો. ધીરજલાલના ધર્મપત્ની જયાબેન પણ અત્યારે પરાજયનો ભાવ અનુભવી રહ્યા હતા. પન્નાના બે ભાઇઓ અજીત અને અભય આમ તો અખાડીયનો હતા, પણ અત્યારે એ પણ બોકસીંગની રીંગમાં પંદરમા રાઉન્ડ સુધી માઇક ટાયસનના હાથનો માર ખાઇને અધમૂવા થઇ ગયેલા મુક્કાબાજ જેવા બની ગયા હતાં.

”સવાલ એ નથી કે પન્ના પેલા લફંગા જોડે નાસી ગઇ, પણ હવે સવાલ એ છે કે એ કેવી રીતે નાસી ગઇ?” ધીરજલાલ પ્રાથમિક શાળામાં પાંત્રીસ વરસથી શિક્ષક હતા, એમની વાતચિતની પરિભાષા સવાલ-જવાબની જ જોવા મળતી.

ધીરજલાલના પ્રશ્નમાં રહેલો લફંગો એટલે પ્રેયસ. પન્નાને એ મુમતાઝ મહેલને ચાહતા શાહજહાં જેટલો પ્રેમ કરતો હતો. પણ એના કમનસીબે એની પ્રેમિકાનો બાપ ધીરજલાલ જાલીમ જમાનો બનીને એ બેયની વચ્ચે ઉભા હતા. એમના શબ્દકોષમાં શિખરમંત્રણા નામનો શબ્દ જ ન હતો. એક પણ વાર એમણે પ્રેયસને સમજાવવાની કે એના પપ્પા-મમ્મીને મળીને વાત કરવાની કોશિશ કરી નહીં. સીધી જ એકસો ચૂમાલીસની કલમ લાગુ કરી દીધી, એ પણ વચ્ચેથી બે ભાગ કરીને ! આખી કલમમાં ચાર જણાને મળવા ઉપર પ્રતિબંધ હોય છે, અહીં બે જણનાં મળવા ઉપર પ્રતિબંધ હતો.!

અમદાવાદની રથયાત્રા વખતે શહેરના પોલીસ કમિશ્નર કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવતા હોય એમ ધીરજલાલે પણ ચાંપતો બંદોબસ્ત ગોઠવી દીધો.

પહેલો ચાબખો એમણે પત્નીને માર્યો : ”જો જયા, કાન ખોલીને સાંભળી લે. આ વખતે જયા જેટલી જેવું ના કરતી. કોઇને ઘરમાં ઘૂસવા ના દઇશ. અને આપણી છોકરીને ઊંબરો ઓળંગવા ન દઈશ.”

”પણ પરીક્ષા આપવા તો જવા દેવી પડશે ને? આ છેલ્લું જ વરસ છે…” જયાબેન ઝીણા સાદે બોલ્યાં.

પણ ધીરજલાલે એમને વાઢી નાખ્યા : ”વેવલી થા મા વેવલી ! ડીગ્રીનો મોહ રાખવા જઇશ, તો દીકરીથી હાથ ધોઇ બેસીશ.”

પન્ના રૂમમાં હાજર હતી. કંઇક વિચારીને એણે રજુઆત કરી : ”પપ્પા, કોલેજે ન જવા દો તો કંઇ નહીં, પણ મંદીરે દર્શન કરવા તો જવા દેશો ને? રોજ સાંજે મહાદેવના દર્શન કર્યા વગર હું અનાજનો દાણો મોંમાં નથી મૂકતી…”

”હવે તારા મહાદેવનું તો…” ધીરજલાલ ગુસ્સાના આવેશમાં જરૂર કંઇક એલફેલ બોલી નાખત, પણ પછી ભાનમાં આવ્યા એટલે આગળ વધતાં અટકી ગયા. એમને સમજાઇ ગયું કે પોતાના ગુસ્સાથી મહાદેવનું રૂંવાડું યે નહીં ફરકે, પણ જો ભગવાન આશુતોષનું ત્રીજું નેત્ર ઊઘડી ગયું, તો ધીરજલાલનો તો ”ધ” પણ ભારતવર્ષમાં જોવા નહીં મળે.

એમણે વાત બદલી નાખી : ”ઠીક છે… ઠીક છે… મંદીરે જવાની તને છૂટ છે, પણ સાથે અજીત અને અભય પણ આવશે. ભાઇઓ વગર બહારનું તો ઠીક છે, પણ ઘરના મંદીરમાં પણ તારે પગ નથી મૂકવાનો, સમજી ?”

પન્ના સમજી ગઇ. પછી ધીરજલાલે બેય દીકરાઓને ઝપટમાં લીધા : ”ઊલ્લુના પઠ્ઠાઓ ! કસરત કરી કરીને તમે સ્નાયુના ગઠ્ઠા તો સારા જમાવ્યા છે, પણ તમારૂં દિમાગ દુકાળગ્રસ્ત ગામના કુવા જેવું ખાલીખમ બની ગયું છે. આ પન્નાડીને પકડી નહીં રાખો તો પાણીના રેલાની જેમ દદડી જશે. તમને જવતલ હોમવાનો યે ચાન્સ નહીં આપે. મંદીરે જાવ ત્યારે મહાદેવની મૂર્તિ સામે ટગર-ટગર જોયા ન કરશો. આજુબાજુ ચારે બાજુ ડોળા ફેરવતા રે’જો. પેલો નાલાયક નજરે ચડેતો એની ટાંગ તોડી નાખજો.”

અખાડીયનોએ બુદ્ધિ ઝળકાવી : ”ખાલી ટાંગ જ તોડી નાખીએ, કે પછી પૂરેપૂરો પતાવી જ….”

ધીરજલાલ ભડકયા : ”તમે એ નાલાયકને બદલે મને મારી નાંખશો. તમારા મગજ આમ મગદળ જેવા કેમ થઇ ગયા છે, પહેલવાનો ? તમે જરા ઠંડા પડો. એક કામ કરો, તમારે માત્ર આપણી પન્નાને સાચવવાની, જ્યાં સુધી પ્રેયસ કંઇ પરાક્રમ ન કરે, ત્યાં સુધી તમારે કશું જ નહીં કરવાનું ! ઠીક છે?”

”હવે બરાબર….!” કહીને અજીત અને અભય રવાના થયા. એ દિવસથી બંને જણાં ભાઇ મટીને બ્લેકકેટ કમાન્ડો બની ગયા.

આ બાજુ ધીરજલાલે આડી ચાવી, ઊભી ચાવી શરૂ કરી દીધી. પોતાના સાળા મનોજને ફોન કરીને વ્યૂહરચના સમજાવી દીધી : ”પહેલી તારીખે આવીને તમારી ભાણીને લઇ જાવ. હું એના માટે છોકરો શોધી કાઢું છું. તમે પણ નજર દોડાવતા રહેજો. જેમ બને તેમ જલદી પન્નાના હાથ પીળા કરી દેવા છે. મોડા પડીશું તો આપણું મોં કાળુ થતાં વાર નહીં લાગે. આ વાતની પન્નાને ખબર નથી. ખબર પડવી પણ ન જોઈએ, નહીંતર આપણો પ્લાન ચોપટ થઇ જશે. વાત ફૂટી જશે તો પેલો આતંકવાદી ચેતી જશે. પન્નાને લઇને છુમંતર થઇ જશે”

મનોજમામાએ વાત પૂરીપૂરી ખાનગી રાખી હતી. કોઈને ગંધ સરખી પણ આવવા દીધી નહોતી. ચાલુ મહિનાની આખર તારીખે અચાનક જ આવી ચડયા હોય એમ એ જયાબેનને મળવાના બહાને આવી ગયા હતા. છેક સવારે મામાએ ભાણીને હુકમ કર્યો : ”પન્ના, તારી બેગ તૈયાર કરી દે. મારી સાથે આવવાનું છે. બપોરે જમીને નીકળવાનું છે.”

પન્નાએ જાણે નવાઇ લાગી હોય એવો અભિનય કર્યો હતો. એ અભિનય હતો એ તો હવે ખબર પડી. બાકી એ વખતે તો એણે ચૂપચાપ બેગ તૈયાર કરી હતી અને મામાની સાથે જ બસમાં પણ ચડી ગઇ હતી.

”મને શું ખબર કે એણે પ્રેયસને આખી યોજનાની જાણ કરી દીધી હશે?” મનોજમામા વાળ પીંખી રહ્યા હતા : ”વડોદરા આવ્યું અને ભાણી ટચલી આંગળી બતાવીને નીચે ઊતરી ગઇ. હવે આ કામમાં તો મારાથી એની પાછળ કેવી રીતે જવાય? પ્રેયસ એની રાહ જોઇને જ નીચે ઊભો હશે. બંને જણા કયારે સરકી ગયા એની ખબર પણ ન પડી. એ તો બસ ઉપડવાનો સમય થયો અને પન્ના પાછી ન ફરી ત્યારે નીચે ઊતરીને મેં તપાસ કરી, એ પછી ખબર પડી કે….

”સવાલ એ નથી કે પન્ના નાસી ગઇ, પણ સવાલ એ છે કે એણે પ્રેયસને જાણ શી રીતે કરી ? આપણી યોજના ‘લીક’ કેવી રીતે થઇ?”

આખું કુટુંબ માથાં ખંજવાળતું થઇ ગયું. ટેલીફોનને તાળુ મારેલું હતું. ચિઠ્ઠી- ચપાટીને માટે કોઇ અવકાશ ન હતો. પન્નાની કોઇપણ બહેનપણીને ઘરમાં આવવાની છૂટ ન હતી. સંદેશાવ્યવહારનું એક પણ માધ્યમ હાજર ન હતું. બારી પાસે કોઇ કબૂતર પણ ફરકી ન શકે એ વાતની ધીરજલાલે વ્યવસ્થા ગોઠવી રાખી હતી, ‘કબૂતર જા….જા…જા…’નો પણ કોઇ સવાલ ન હતો. તો પછી પન્નાએ શી રીતે પ્રેયસ સુધી વાત પહોંચતી કરી હતી?

ધીરજલાલને દીકરાઓ ઉપર શંકા પડી : ”બળદિયાઓ, તમે તો કયાંક ઊંઘી નહોતા ગયા ને? મંદીરમાં પેલા આખલાને જોયો હતો?”

અભયે બળદની જેમ જ ડોકું હલાવ્યું : ”કયારેય નહીં, બસ, ખાલી એક જ વાર અમે એને જોયો હતો. છેલ્લે દિવસે પન્નાની સાથે અમે મંદીરે ગયા, ત્યારે….! જોકે એ તો અમારી પહેલાં જ આવી ગયો હતો. દૂર ઓટલા ઉપર બેઠો હતો. અમને જોઇને એણે માથું ઝૂકાવી દીધું હતું. પન્નાએ પણ એની દિશામાં નજર સરખીયે ફેંકી નહોતી. ચૂપચાપ ચંપલ ઉતારીને ભગવાનના દર્શન કરવા ચાલી ગઇ હતી. અજીત ચંપલ સાચવવા માટે ઊભો રહ્યો અને હું બહેનની સાથે ગયો.

”પછી?”

”બસ, પછી કંઇ નહીં, દર્શન પતાવીને અમે બહાર નીકળ્યાં, બૂટ-ચંપલ પહેરીને સીધા ઘરભેગાં! પન્નાની અને પ્રેયસની નજર પણ મળી નહોતી. કાગળ કે ચબરખીની આપ-લેનો પણ સવાલ નથી.”

ધીરજલાલે કપાળ કુટયું. જયાબેનની હાલત દયાજનક હતી. મનોજભાઇએ બેન-બનેવીને આશ્વાસન આપ્યું : ”ધીરજલાલ, ગાંડા ન થાવ. જમાનો બદલાઇ ગયો છે. આપણી ફરજ આપણે બજાવી.

પણ આપણે વન-ડે મેચ હારી ગયા. હવે મેન ઓફ ધી મેચ બનનાર ખેલાડીને તાળીઓથી નહીં, બલ્કે કંકુ-ચોખાથી વધાવી લો. આબરૂનો અજગર પૂરેપૂરો સરકી જાય એ પહેલાં એનું પૂંછડું પકડી લો. બાકી ઇજ્જતના ધજાગરા થઇ જશે.”

ધીરજલાલે જિંદગીમાં પહેલીવાર ‘સાલાની’ સલાહનો સ્વીકાર કર્યો. પ્રેયસના મમ્મી-પપ્પાને મળીને આ ભાગેડુ પ્રેમી-પંખીડાને લગ્નના પીંજરમાં કેદ કરી દીધાં.

પછી એકવાર નીરાંતે ધીરજલાલે જમાઇરાજાને ખાનગીમાં પૂછી નાખ્યું : ”પ્રેયસકુમાર , હવે તો કહો કે અમારા કાવત્રાની બાતમી પન્નાએ તમારા સુધી પહોંચાડી કેવી રીતે?”

પ્રેયસ હસી પડયો : ”એમાં કંઇ મોટી વાત છે! મંદીરના પગથિયા પાસે જ્યાં પન્નાએ ચંપલ કાઢૂયા, ત્યાંજ મારા બૂટ પણ પડયા હતા. પન્ના મારા શૂઝને તો ઓળખે જ ને ! દર્શન કરીને પાછા ફરતી વખતે એ ચંપલની પટ્ટી સરખી કરવાને બહાને નીચે નમી અને કાગળની ચબરખી મારા બૂટમાં મૂકી દીધી. તમારા બંને દીકરાઓ ત્યાંજ ઊભા હતા. પણ એમનું ધ્યાન મારી તરફ હતું, મારા પગરખાં તરફ નહીં…! એ લોકો ગયા એ પછી હું પણ બૂટ પહેરીને ચાલતો થયો!”

Source: ગુજરાત સમાચાર

સ્વપ્ન પણ કેવું બરોબર નીકળ્યું, મારા ઘર સામે સરોવર નીકળ્યું

”માત્ર નામ જ શ્વેતા છે, બાકી ચામડીનો રંગ તો એવો છે કે માણસના પેટે જન્મ લેવાને બદલે કોલસાની ખાણમાંથી ખોદી કાઢવામાં આવી હોય !’-પ્રાપ્તિ

ચંપકલાલ, ચંપાબેન, દીકરો સમીપ અને જુવાન દીકરી પ્રાપ્તિ; આખું ઘર રાતનું વાળું પતાવીને ટી.વી. સામે ગોઠવાઈ ચૂકયું હતું. નવ વાગવા આવ્યા હતા. ”કૌન બનેગા કરોડપતિ ?” શરૂ થવા માટે સેકંડો ગણાઈ રહી હતી. ત્યાં જ ડાઁરબેલ રણકી.

પ્રાપ્તિએ દોડીને બારણું ખોલ્યું. સામે સંકલ્પ ઊભો હતો. ટી.વી.ના સ્ક્રીન ઉપર અમિતાભની ‘એન્ટ્રી’ થઈ અને એ જ વખતે ઘરમાં સંકલ્પની !

‘આવી ગયો મુરતિયો !!’ સમીપે મિત્રને આવકાર્યો : ‘ફરી પાછો છોકરી જોવા માટે જ આવ્યો છે ને ?’

સંકલ્પે જવાબ ન આપ્યો. બૂટ ઉતારીને સોફા ઉપર ગોઠવાયો. પ્રાપ્તિ દોડીને પાણીનો ગ્લાસ લઈ આવી. આ ઘરમાં સંકલ્પની એક ખાસ જગા હતી, પ્રેમભર્યું સ્થાન હતું. એ આવે એટલે અમિતાભનો કાર્યક્રમ ચાલી રહ્યો હોય તો પણ શું થયું ? સમીપે જાતે ઊઠીને ટી.વી. સેટને ચૂપ કરી દીધો.

પ્રાપ્તિએ થનગનતી જીભે પૂછી લીધું : ‘જમવાનું બાકી છે ને ?’

‘હા.’ સંકલ્પે પેટ ઉપર હાથ ફેરવ્યો : ‘કકડીને ભૂખ લાગી છે. જે વધ્યું હોય એ જ પીરસી દે, નવું રાંધવાની જરૂર નથી.’

સંકલ્પ આ કુટુંબનો એક સભ્ય હોય એટલો પ્રેમ એને અહીં મળતો હતો અને એ પણ પૂરા અધિકારભાવથી એના હક્કને ભોગવતો રહેતો.

ઝટપટ ભોજન પતાવીને એણે નિરાંતે બેઠક જમાવી. ચંપકલાલે વડીલની હેસિયતથી વાતનો દોર હાથમાં લઈ લીધો : ‘કાલે કયાં આક્રમણ કરવાનું છેે ?’

‘અંકલ, આ વખતની લડાઈ પૂરું એક અઠવાડિયું ચાલવાની છે. સાત – આઠ કન્યાઓનાં નામ – સરનામા સાથે લઈને આવ્યો છું. રોજ સવાર – સાંજ એક – એક છોકરી જોવાની છે. સમીપ, તારે પણ આવવાનું છે સાથે…’

‘ના, ભ’ઈ ના ! આપણે તો થાકી ગયા. તારી સાથે અત્યાર સુધીમાં પચાસ છોકરીઓને જોઈ ચૂકયો છું. તારે તો કંઈ નથી; બીજા દિવસે વડોદરા નાસી જવાનું છે; પણ મારે અહીં આ શહેરમાં જ રહેવું છે. છોકરીનો બાપ રસ્તામાં મળી જાય છે, ત્યારે મારે રસ્તો બદલી નાંખવો પડે છે. આ વખતે હું તારી સાથે નહીં આવું.’

સંકલ્પે ચંપકલાલ સામે નિશાન તાકયું : ‘અંકલ, તો પછી તમે આવો.’

‘હું ? અરે, ના દીકરા ! મારાથી ન અવાય. મારો પોતાનો દીકરો હોય તો જુદી વાત છે. પણ તું ગમે તેવો અંગત હો, પણ સમાજની દ્રષ્ટિએ તું આખરે મારા દીકરાનો મિત્ર જ ગણાય.’ ચંપકલાલે હાથ ઊંચા કરી દીધા.

ચંપાબેનનો તો આમાં કયાંય સવાલ જ ન હતો. બાકી વધી પ્રાપ્તિ.

સંકલ્પે એને પકડી. વિનંતીના લૂરમાં આદેશ આપ્યો : ‘તારે તો આવવું જ પડશે. તું પણ ના પાડી દઈશ તો હું વડોદરા પાછો જતો રહીશ.’

પ્રાપ્તિએ હા પાડી દીધી. બીજા દિવસથી સંકલ્પ અને પ્રાપ્તિ નીકળી પડયાં. સવારે એક છોકરી જોવાની અને સાંજે બીજી. પછી રાત્રે જમ્યા પછી બધાં નિરાંતે બેસીને કન્યાપક્ષનું નામું તપાસે, જમા – ઉધાર પાસાની ચર્ચા ચાલે.

‘પ્રાપ્તિ, શ્વેતા કેવી લાગી ?’

‘શ્યામ !’ પ્રાપ્તિ મોં મચકોડીને અભિપ્રાય આપતી : ‘માત્ર નામ જ શ્વેતા છે, બાકી ચામડીનો રંગ તો એવો છે કે માણસના પેટે જન્મ લેવાને બદલે કોલસાની ખાણમાંથી ખોદી કાઢવામાં આવી હોય !’

ચંપાબેન એને રોકે : ‘એવું ન બોલીએ, બેટા ! ન ગમી હોય તો સારી ભાષામાં ના પાડી દઈએ. પારકાની દીકરીની ટીકા ન કરાય…’

સંકલ્પ આગળ પૂછે : ‘અને સાંજવાળી કોમલ કેવી લાગી ?’

‘બાકી બધી રીતે સારી છે; પણ ચામડી સાવ ખરબચડી લાગી ! નામ પ્રમાણે ગુણ નથી.’

બીજે દિવસે પણ એ જ દ્રશ્ય ભજવાયું. ત્રીજે દિવસે અને ચોથા દિવસે પણ એ જ ! તેજલ ‘ડલ’ પડતી હતી અને સોનલ કથીર જેવી લાગતી હતી. શીતલ ગરમ સ્વભાવની દેખાતી હતી, તો પ્રતિમા ખંડિત હતી.

છેલ્લે દિવસે સંકલ્પની હાલત ઠેરના ઠેર જેવી હતી. પાંચ દિવસ રોજના પાંચ-પાંચ કલાક ક્રિકેટ ટીચ્યા પછી ટેસ્ટમેચ ડ્રો જાય એવી પરિસ્થિતિ હતી. એ માથે હાથ દઈને બેઠો હતો. આજે પણ પ્રાપ્તિએ બંને કન્યાઓને નાપાસ જાહેર કરી હતી.

એ રાત્રે સંકલ્પ બરાબર ઊંધી શકયો નહીં. મોડે સુધી પડખાં બદલતો રહ્યો. આવતી કાલે સવારે તો વડોદરા પાછું જવાનું છે. કયાં સુધી આમ ને આમ…?

સવારે ચા – નાસ્તો કરીને એ નીકળ્યો હતો. બસ સ્ટેશને વળાવવા માટે સમીપ એની સાથે આવ્યો. બસને આવવાને હજુ વાર હતી. અચાનક સમીપે ધડાકો કર્યો : ‘સંકલ્પ, પ્રાપ્તિ તને કેવી લાગે છે ?’

‘કેમ ? સારી છે અને સારી લાગે છે !’ સંકલ્પ એના ખુદના વિચારોમાં ગરકાવ હતો. દોસ્તના સવાલ પાછળ છુપાયેલો અર્થ એ પકડી ન શકયો.

‘હું એ રીતે નથી પૂછતો… હું એમ કહું છું કે પ્રાપ્તિ તારી… તું એને લગ્ન માટે કન્સિડર કરે ખરો ?’

‘શું ?’ સંકલ્પનો અવાજ મોટો થઈ ગયો. આસપાસમાં ઊભેલા માણસોનું ધ્યાન પણ એમની તરફ ખેંચાયું. ત્યાં જ બસ આવી. ટોળાની સાથે સંકલ્પ પણ બસમાં ચડી ગયો.

હવે એ ‘સીટ’ પર બેઠો હતો અને સમીપ બારી પાસે ઊભો હતો. વગર પૂછૂયે એ કંઈક પૂછી રહ્યો હતો.

સંકલ્પે જે સાચું હતું એ કહી દીધું : ‘સમીપ, પ્રાપ્તિ તારી બહેન છે અને તું મારો મિત્ર છે. મેં એને મિત્રની બહેનના સ્વરૂપમાં જ જોઈ છે. એના વિષે કયારેય આ રીતે તો વિચાર્યું જ નથી.’

‘તો હવે વિચાર !’ સમીપે ગંભીરતાપૂર્વક લૂચવ્યું અને બસ ઉપડી.

‘હું ફાઁન કરીને જણાવીશ…’ બસની બારીમાંથી સંકલ્પનો અવાજ સંભળાયો. શબ્દો પ્રવાસીઓના કોલાહલમાં ડૂબી ગયા.

વડોદરા પહોંચ્યા પછી પણ બે દિવસ સુધી સંકલ્પ વિચારોમાં ઘેરાયેલો રહ્યો; સમીપે કયા આશયથી એની બહેન માટે વાત મૂકી હશે ? શું એને પોતાની સ્થિતિની દયા આવી ગઈ હશે ? એમ જ હશે, નહીંતર પહેલાં જ આ આઁફર ન કરી હોત ? છેક રહી રહીને શા માટે ?

વળતી સાંજે એણે સમીપના ઘરનો ફાઁન નંબર લગાડયો. એની ઇચ્છા સમીપને એ પૂછવાની હતી કે, પ્રાપ્તિ શું ઇચ્છે છે ! પણ ફાઁન પ્રાપ્તિએ જ ઉઠાવ્યો : ‘હલ્લો…! કોનું કામ છે ?’

સંકલ્પના દેહમાં ઝણઝણાટી પ્રસરી ગઈ. આ અવાજ અત્યાર સુધીમાં એ કેટલીયે વાર સાંભળી ચૂકયો હતો, પણ આજે આવું કેમ થતું હશે ? એણે વિચારીને પૂછી લીધું : ‘પ્રાપ્તિ, સમીપે મને તારા વિષે વાત કરી છે, પણ હું એ જાણવા માંગુ છું કે તારી પોતાની ઇચ્છા…’

‘સાવ બુદ્ધુ છો તમે !!’ પ્રાપ્તિએ છણકો કર્યો : ‘મોટાભાઈને મેં જ તો કહ્યું હતું કે એ તમારી સમક્ષ મારી વાત કરે ! તમને મારા વર્તન પરથી, મારી વાતચીત પરથી કશું જ નથી સમજાયું ? તમે જોયેલી દરેક છોકરીને મેં શા માટે નાપાસ જાહેર કરી એ બાબતનો પણ તમને કદિયે વિચાર ન આવ્યો ? શું છોકરીઓ જોવા નીકળી પડતા હતા ? માત્ર કન્યાઓના ચહેરા જ જુઓ છો ? કયારેય એમના મનોભાવો જોતા શીખશો કે નહીં ?’

(આજે સંકલ્પ અને પ્રાપ્તિ સાંઇઠની ઉપર પહોંચ્યાં છે. અત્યંત સુખી દાંપત્ય જીવન માણી રહ્યાં છે. સંકલ્પ આજે આપણી ભાષાનો સુપ્રસિદ્ધ વાર્તાકાર – નવકલથાકાર છે.)

Source: ગુજરાત સમાચાર

શિર્ષક પંક્તિ: શ્યામ સાધુ

મને સાચ્ચો જવાબ દઈશ તું? તને વ્હાલો વરસાદ કે હું?

‘અંદર આવું, સાહેબ ?’ કોલેજના લેકચર-હોલના પ્રવેશદ્વારની વચ્ચોવચ્ચ ઊભા રહીને એક સાવ અજાણ્યા જુવાને પૂછયું. વાંધો સવાલ પૂછાયાનો ન હતો, પણ એ પૂછવાના અંદાજનો હતો. પ્રોફેસર રાવલ ખુદ પણ ચોંકી ગયા. પૂછનારના અવાજમાં પરવાનગી માગનારની નમ્રતા નહોતી, પણ કરડાકી હતી, અવિવેક હતો, નફૂફટાઈ હતી.

‘યસ…, પ્લીઝ, કમ ઇન !’ રાવલ સાહેબે તોળી તોળીને શબ્દો ઉચ્ચાર્યા. એ સાથે જ નફૂફટ જુવાની અંદર પ્રવેશી. સાહેબ એને અવલોકી રહ્યા. આ મૂર્તિ આ કોલેજમાં ભણતી હોય એવી લાગતી તો નહોતી. કોઈ ગુંડા મવાલીની જેમ એ ડાયસ પર ચડીને ઊભો રહ્યો. વ્યાખ્યાન-ખંડ ખીચોખીચ ભરેલો હતો, પ્રથમ હરોળની લાંબી બે બેંચો પર માત્ર છોકરીઓ જ બેઠી હતી. પછી બીજી હરોળથી છોકરાઓ હતા. છેલ્લી હરોળ તો ખાસ્સી દૂર દેખાતી હતી. પેલો જાણે કોઈને શોધી રહ્યો હોય એમ થોડી વાર ડાફોળિયા મારતો રહ્યો.

પ્રો. રાવલ અકળાયા : ‘ભાઈ, કોનું કામ છે તમારે ? શું કામ છે ? તમે કોણ છો ?’

‘હું ?’ પેલાની આંખો હજી સામે બેઠેલા સો-સવાસો જેટલા માથાઓ તરફ હતી. અચાનક એની આંખમાં ચમક આવી. છેક છેલ્લી પાટલીએ બેઠેલા એક ચહેરાને જોઈને એ હસ્યો : ‘હું કરસન માધાણી. જાતનો કણબી છું. સંગ્રામને મારવા માટે આવ્યો છું. ગઈકાલે બજારમાં અમારે બોલાચાલી થઈ ગઈ. એણે મારું અપમાન કર્યું. હું એ વખતે ગમ ખાઈ ગયો. કારણ ? કારણ કે હું એકલો હતો. અત્યારે વીસ જણાને લઈને આવ્યો છું. તમે સંગ્રામને કલાસની બહાર કાઢો, નહીંતર અંદર જ ધીંગાણુ જામશે. પછી કોઈ નિર્દોષને વાગી જાય તો અમારો વાંક નહીં…!’

અમદાવાદની કોલેજીયન પ્રજા માટે આ દ્રશ્ય નવું હોઈ શકે. ઉપરનો સંવાદ પણ અજાણ્યો હોઈ શકે. પરંતુ સૌરાષ્ટ્રના દરેક શહેરમાં આવેલી દરેક કોલેજમાં આવા દ્રશ્યો હવે જૂનાં થઈ ગયા. ત્યાંના ગામડાઓમાંથી શહેરમાં આવતા વિઘાર્થીઓ એમની કોમ-કોમ વચ્ચેના ઝઘડા અને વેરઝેર એમના સામાનની સાથે બાંધીને ભેળા લેતા આવે છે. અને એ કોમો પણ કેવી ? દરબાર, આહીર, કણબી, મેર, ખારવા, કાઠી અને કારડીયા રજપૂત ! આ ઉપર લખ્યો એ સંવાદ આજથી ત્રીસ વરસ પહેલાં મેં જાતે એ વર્ગખંડમાં બેસીને સાંભળેલો છે.

પ્રો. રાવલ ગભરાઈ ગયા. ચાલુ કલાસે મારમારી થાય તો તો ભારે થાય ! એ કૂટનીતિ વાપરવા ગયા : ‘જુઓ, ભાઈ ! તમે ચાલુ અભ્યાસે ખલેલ ન પાડો. બહાર જાઓ. પિરિયડ પૂરો થાય એ પછી…’

પેલો પ્રોફેસરની ચાલાકી સમજી ગયો. પિરિયડ પૂરો થાય પછી સંગ્રામ હાથમાં શાનો આવે ? અને ત્યાં સુધીમાં પ્રોફેસર કોઈ વિઘાર્થીને પ્રિન્સિપાલની ઓફિસમાં દોડાવીને પોલીસને પણ બોલાવી લે. એણે બૂમ મારી : ‘સંગ્રામ, તું બહાર આવે છે કે પછી બોલાવું બધાંને અંદર ?’

અને સંગ્રામ ઊભો થયો. આંખમાંથી આગ વરસાવતો ઊભો થયો. વજ્રા જેવો દેહ અને ઢાલની છાતી લઈને ઊભો થયો. ઊઘાડી તરવાર જેવી હિંમત સાથે ઊભો થયો. આખો ખંડ થરથરી ઊઠે એવી ત્રાડ પાડીને બોલ્યો : ‘અંદર આવવાની મહેનત રે’વા દે, કરસન ! નકામા થાકી જશો. હું જ બહાર આવું છું.’

છોકરા-છોકરીઓ જોઈ રહ્યા. સંગ્રામસિંહ ઝાલા રજપૂત હતો. સાવઝની જેમ એ બહાર નીકળ્યો. કરસન અને એના સાથીઓ મેદાનમાં કુંડાળે વળી ગયા. આખો કલાસ બહાર નીકળી પડયો. સંગ્રામે નવું જ સફેદ રંગનું શર્ટ પહેર્યું હતું. એ ઊતારીને એણે મિત્રોને સોંપ્યું, ‘થોડી વાર માટે પકડશો ? હું પાંચ મિનિટમાં આવું છું.’ બધાં ખસી ગયા. છેવટે એક લૂકલકડી બ્રાહ્મણે શર્ટ પકડવાનું સ્વીકાર્યું.

નજરે જોયેલું દ્રશ્ય છે. સામે ઊભેલા વીસ જેટલા દુશ્મનોની વચ્ચે સંગ્રામ એકલો ખાબકયો, કીડીના રાફડા ઉપર ભારે ભરખમ શીલા પડે એ રીતે ખાબકયો. ત્યાં કોઈએ પાર્ક કરેલી સાઈકલ બે મજબુત કાંડામાં ઊઠાવીને ગોળ ગોળ ફેરવી. પાંચેક જણા ઘવાયા. પછી સાઈકલ પડતી મેલીને કમ્મરે બાંધેલો ચામડાનો પટ્ટો હાથમાં લીધો. સામે પણ કોઈ નામર્દો નહોતા. જીવસટોસટની મારામારી જામી. આવા અનેક યુદ્ધોનો હું કોલેજકાળમાં સાક્ષી રહ્યો છું. સૌરાષ્ટ્રના ગામડાંઓની ભોળી કણબી પ્રજા હંમેશાં મને ગમી છે. આવા દરેક ધીંગાણામાં પટેલોને જ મેં વિજયી બનતા જોયા છે. પણ એ દિવસ સંગ્રામનો હતો. એના હોકારા-પડકારા અને હિંમતથી મેદાન છવાઈ ગયું. વીસ જણાની ધોલાઈ કરીને સંગ્રામ પાછો ફર્યો. પેલા વિપ્ર પાસેથી શર્ટ પાછું લીધું. અત્યારે એ પહેરી શકાય એમ નહોતું. પીઠ ઉપર લોહીના ટશિયા ફૂટયા હતા. જમણો કાન ચિરાઈ ગયો હતો, એમાંથી લોહી ટપકતું હતું. સફેદ શર્ટમાં લાલ ધાબાં પડે એ સંગ્રામને પસંદ ન હતું.

એણે ટોળા સામે જોયું. હસ્યો નહીં. જાણે એ કોઈને શોધી રહ્યો હતો. એ કલાસરૂમમાં ગયો. છોકરીઓનું ટોળું ઊભું ઊભું ધ્રૂજી રહ્યું હતું. એ સલોનીની સામે જઈને ઊભો રહ્યો.

સલોનીની આંખોમાં હરિણી જેવો ગભરાટ હતો. સંગ્રામે એને ભાનમાં આણી : ‘રડવા જેવી શું થઈ ગઈ છે ? મને કંઈ નથી થયું.’

સલોની ભાનમાં આવી : ‘પણ આ લોહી.. ?!’

‘એટલે તો આવ્યો છું તારી પાસે… !’ સંગ્રામસિંહના અવાજમાં અધિકારની ડણક હતી. આટલું બોલીને એ પીઠ ફેરવીને ઊભો રહી ગયો. સલોનીએ એની ઓઢણી ઊતારી અને સંગ્રામના કસરતી બદન ઉપર વહેતું લોહી લૂછવા માંડી.

શરીર આખું સાફ કરી દીધા પછી એ ધીમેથી બોલી : ‘લે, હવે શર્ટ પહેરી લે’

‘ગંદુ થશે તો ?’

‘તો બીજું આપીશ, આ પણ મેં જ આપ્યું છે ને ?’

‘એટલે તો શર્ટ ઊતારીને ગયેલો.’

‘પણ ગયો જ શું કામ ? તને કંઈ થઈ ગયું હોત તો… ?’ સલોનીની કાયા ધ્રૂજી ઊઠી.

સંગ્રામને એ ગમ્યું : ‘સાચું કહું ? હું નહોતો જ જવાનો, પણ પછી થયું કે મારી સલોની બેઠી હોય અને હું ભાગી જઉં ?’

એ પછીના પણ સંવાદો છે. મારા કાનમાં, મારી સ્મૃતિમાં હજુ પણ સચવાઈ રહેલા જે કંઈ થોડાંક રોમેન્ટિક સંવાદો છે એમાં આ પણ ખરાં ! પણ એક બાબત નોંધવા જેવી એ છે કે જેવડું ટોળું પેલો ભીષણ સંગ્રામ જોવા એકઠું થયું હતું એના કરતાં પણ મોટું ટોળું આ રોમેન્ટિક દ્રશ્ય માણવા ઊભું હતું. એમાંથી ઘણાને તો એવો વિચાર પણ આવેલો કે જો સલોની શરીરના ઘા સાફ કરી આપવાની છે એવી જાણ પહેલેથી હોત તો અમે પણ મેદાનમાં કૂદી પડયા હોત !

સલોની સુંદર છોકરી હતી, સ્માર્ટ હતી. એની ઊંચી, તંદુરસ્ત અને ભરી-ભરી કાયા ચૂસ્ત કપડાંમાંથી છલકાતી રહેતી. ટૂંકી ચડ્ડી અને ટી-શર્ટ પહેરીને એ ટેબલ ટેનીસની સ્પર્ધામાં રમવા માટે ઊતરતી, ત્યારે કોલેજીયનો કીડીયારાની જેમ ઊભરાતા. છોકરીઓ રમત જોતી અને છોકરાઓ રમત જોવાનો દંભ કરતા. એક વાર ઈન્ટર-કોલેજીયેટ ટુર્નામેન્ટમાં સલોની અમરેલીથી રમવા આવેલી છોકરી સામે હારી રહી હતી, ત્યાં અચાનક કંઈક બન્યું. સંગ્રામ અમરેલીના કોચના કાનમાં કશુંક ગણગણી આવ્યો. એ પછી પેલી છોકરીનો એક પણ પોઇન્ટ વધ્યો જ નહીં. સલોની મેચ જીતી ગઈ. (એવી જ રીતે અમારી કોલેજની ક્રિકેટ ટીમ પણ એક વાર યુનિવર્સિટી ચેમ્પિઅન બની હતી. સંગ્રામસિંહ બારમો ખેલાડી પણ ન હતો, છતાં પણ ખંજર સાથે એ હાજર હતો. અને તમે માનશો ? અમારા મતે તો ‘મેન ઓફ ધી મેચ’ પણ એ જ હતો ! પણ એ વાત ફરી કયારેક.) અત્યારે તો આપણી નજરનું ટેલિસ્કોપ સલોની અને સંગ્રામની બોલ્ડ એન્ડ બ્યુટિફૂલ જોડી ઉપર કેન્દ્રિત કરીએ.

પૂરા ત્રણ વર્ષ એ બંને વચ્ચેનો સંબંધ પાંગર્યો. સાવ ખ્લ્લાુેઆમ હાથમાં હાથ નાખીને ફરી શકાય એવો એ જમાનો ન હતો, એવું એ કોલેજનું વાતાવરણ ન હતું અને કદાચ સંગ્રામ અને સલોનીની એ માટેની માનસિક તૈયારી પણ નહોતી. પણ ચોમાસાની સાબિતી જેમ વરસાદ હોય છે, એમ આ બંને વચ્ચેના પ્યારની સાબિતીઓ અવાર-નવાર વરસી જતી જોવા મળતી.

એક વાર સલોની સામે જોઈને સીટી મારનાર એક કોલેજીયનના પેટમાં સંગ્રામે છરી પરોવી દીધી. પેલો માંડ બચ્યો. પોલીસ કેઇસ થયો. પોલીસે સંગ્રામને ખૂબ માર્યો. પણ સંગ્રામે ઊંહકારો સુદ્ધાં ન કર્યો. છરી મારવાનું સાચું કારણ પણ જાહેર ન કર્યું. નાહકની સલોની વગોવાય ને ?

દિવાળીની રજાઓ નજીક આવી. પિકનિકનું આયોજન થયું. બધાં ઉત્સાહથી એમાં જોડાયાં. પિકનિકનું સ્થળ સંગ્રામે જ પસંદ કર્યું હતું. શહેરથી દૂર એક મંદિર હતું, નદી હતી, ખેતરો હતા…. વરસાદ હતો અને છલકાતા જુવાન હૈયાં હતાં. બધાં પૂરબહારમાં ખીલ્યાં. રમતો રમીને થાકયા, અંતાક્ષરી ગાઈ ગાઈને ગળાં બેસી ગયા. પછી પેટ ભરીને સૌ જમ્યાં. બપોરે સંગ્રામે લૂચન કર્યું : ‘ચાલો નદીમાં નહાવા પડીયે… ‘

પંદર-વીસ છોકરાઓ કૂદી પડયા. છોકરીઓ તો શાની આવે ? પણ સંગ્રામે આગ્રહ કર્યો એટલે એકલી સલોની આગળ આવી. પાણીમાં પડી. એને તરતાં આવડતું નહોતું, પણ એની જરૂર પણ કયાં હતી ? સંગ્રામ હતો ને ? કયાંય સુધી બંને જણા ગાંડીતૂર બે કાંઠે છલોછલ નદીમાં તરતાં તરતાં ‘ડૂબતાં’ રહ્યાં. સલોનીનો ભીનો તરબોળ દેહ સંગ્રામના હાથોમાં હતો એ દ્રશ્ય પણ નજર સામે હજુ યે તાજું છે.

એ કોલેજકાળ આમ જ પૂરો થઈ ગયો. આખરી દિવસ હતો. સંગ્રામ અને સૌ મિત્રો કોલેજનાં કંપાઉન્ડમાં ઊભા હતા. સામેથી નાગણની જેવી લચકાતી ચાલે સલોની આવી. સૌના દેખતાં સંગ્રામના હાથમાં એક કવર મૂકયું.

‘આ શું છે ?’

‘મારા લગ્નની કંકોત્રી.’ સલોની ‘ભોળું’ હસી : ‘આવશો ને ?’

સંગ્રામની રાડ ફાટી ગઈ : ‘સલોની… !!!”

‘ગુસ્સો થૂંકી નાખો. મારા ખાનદાનને તો તમે ઓળખો છો. અમે રહ્યા ચૂસ્ત લોહાણા પરિવારના, અને મારા પપ્પા ખૂબ પૈસાદાર છે. પછી બીજું કશું વિચારવાનો સવાલ પણ નથી અને જરૂર પણ નથી. ચાલો, હું જઉં. તમે શકય હોય તો અવશ્ય આવજો. પપ્પાને ગમશે.’ અને સલોની લચકાતી ચાલે ચાલી ગઈ. સંગ્રામ પથ્થર જેવો ઊભો રહ્યો. એની આંખમાં ભીનાશ પણ નહોતી.

પણ બીજા દિવસે એ તળાવ ભરાય એટલું રડયો. કારણ ? કોઈકે એને માહિતી આપી કે એક મિત્રે સલોનીને પૂછયું : ‘તેં આવું કેમ કર્યું ? તું અને સંગ્રામ તો એકબીજાને ખૂબ જ ચાહતા હતાં !’

સલોની ત્યારે પણ ‘ભોળું’ હસીને બોલી : ‘હા, અમે ચાહતાં હતાં, પણ અમારો પ્રેમ એક ભાઈ અને એક બહેનની વચ્ચે હોય એવો જ હતો. સંગ્રામના દિલમાં શું હતું એની મને નથી ખબર, પણ મારા મનમાં તો આ જ હતું !’

મારી નજર સામે આજે પણ નદીમાં ઊભેલા ‘ભાઈ’ના હાથમાં લૂતેલી એ ભીંજાયેલી ‘બહેન’ તરવરી જાય છે. સંગ્રામ અત્યારે હયાત નથી. સલોની સુખી છે. પરણી ગઈ છે.

Source: ગુજરાત સમાચાર

વીતેલા દિવસોના ખોળિયામાં દિલ ગયું પાછું, જિવાતી જિંદગી! રોકાઇ જા, આ શું થયું પાછું?

સત્યકામનો દેહ હવામાં ઊડતા સાપની જેવો કમાનાકાર બની ગયો. આ એની જિંદગીનો પહેલવહેલો અનુભવ હતો. પ્રભાત સર્કસનું મોટું નામ હતું. કોલ્હાપુરની જનતા સર્કસનો આ ઓપનીંગ શો જોવા માટે ઉમટી પડી હતી. સત્યકામે ક્ષણવાર આંખો બંધ કરી, ઇષ્ટદેવનું સ્મરણ કર્યું અને દોરડાના ઝુલાને પગના ધક્કા વડે આંચકો મારવાનું શરૂ કર્યું. નિર્જીવ દોરડામાં જીવ આવ્યો. શરૂમાં ધીમા, પછી ઝડપી, પછી વધુ ઝડપી…! થોડી જ વારમાં ઝુલો હવાનાં બે ઊંચા અંતિમો વચ્ચે ઝૂમી રહ્યો.

સત્યકામે સામેના ઝુલા તરફ જોયું. ત્યાં સંધ્યા ઊભી હતી. એ પણ દેહને કમાનાકારે વાળીને ઝુલાને હિંચોળી રહી હતી. સત્યકામે એક નજર નીચેની તરફ ફેંકી. હૃદય એક ધબકારો ચૂકી ગયું. પ્રેક્ષકોની ચિચિયારી છેક અહીં સુધી સંભળાઇ રહી હતી. એની અને પ્રેક્ષકોની વચ્ચે દોરડાની વિશાળ જાળી હતી. ખેલ દરમ્યાન કોઇ ભૂલ થાય, તો એ જાળી એને ઝીલી લે, બચાવી લે, સંભાળી લે.

સત્યકામે આંખો તેજ કરી. હવે એનું ધ્યાન બીજે કયાંય નહોતું. પક્ષીની આંખ જોઇ રહેલા અર્જુનની જેમ એ ફકત સંધ્યાની દિશામાં તાકી રહ્યો. અચાનક એણે ગુલાંટ મારી. ઊંધા માથે થઇ ગયો. એના બે વળેલા પગ ઝુલાના આડા સળીયાને જકડી રહ્યા હતા. સામે સંધ્યાની પણ એજ સ્થિતિ હતી. બંને ઝુલા એક લયમાં ગોઠવાઇ ગયા અને સંધ્યાએ પગ ઊઠાવી લીધા. એ હવામાં ફંગોળાઇ.

પ્રેક્ષકો શાંત થઇ ગયા. વાતાવરણમાં સન્નાટો પ્રસરી ગયો. ”એ ગઇ…! એ મરી…!” જેવી ચીસો મનમાં ઊઠી અને મનમાં જ શમી ગઇ. એક ક્ષણ… એક જ ક્ષણ પછી સંધ્યાના હાથ સત્યકામના હાથોમાં હતા. બહુ રોમાંચક દ્રશ્ય હતું. તાળીઓના ગડગડાટથી સર્કસનો વિશાળ તંબુ ગાજી ઊઠયો. એ પછી પણ ઝુલાના અનેક ખેલ ભજવાયા. જીવસટોસટની બાજી ખેલીને સત્યકામ અને સંધ્યા રમતા રહ્યાં. મોડી રાતે ખેલ પૂરો થયો. પ્રેક્ષકો વિખેરાયા.

રાત્રે કપડાં બદલાવીને સંધ્યા અને સત્યકામ વાતો કરી રહ્યાં હતાં.

”બાપરે હું તો ડરી ગઇ હતી…” સંધ્યાની કાળી કાળી આંખોમાં અત્યારે પણ ભય ડોકાઇ રહ્યો હતો.

”કેમ?” સત્યકામને નવાઇ લાગી: ”મારી ઉપર વિશ્વાસ નથી? હું તને પડવા શેનો દઉં?”

”વિશ્વાસ હતો એટલે તો ઝુલો છોડી શકી; પણ તારી હથેળીઓ પરસેવાથી ભીની હતી. મારો હાથ સરકતાં માંડ બચ્યો.”

સત્યકામ નીચું જોઇ ગયો: ”હા, સંધ્યા! આટઆટલાં રિહર્સલ્સ કર્યા પણ હજી યે તારા હાથને સ્પર્શું છું… ને મારી હથેળીમાં જ નહીં, પણ સમગ્ર દેહમાં પરસેવો ફૂટે છે! તારી જગ્યાએ બીજી કોઇ યુવતી હોત તો એ સરકી જ ગઇ હોત!”

પછી સત્યકામે ઉપર જોયું. સંધ્યા એની દિશામાં ટગર ટગર જોઇ રહી હતી. એકાંત હતું, શાંતિ હતી, કંઇક કહેવા માટે આતુર પુરુષ હતો અને કંઇક સાંભળવા માટે તૈયાર સ્ત્રી હતી.

સત્યકામ શબ્દોમાં હૈયું ઠાલવીને બોલ્યો: ”સંધ્યા, હું તારા હાથને મારા હાથમાંથી કયારેય સરકવા દેવા નથી માંગતો; ચાહે તે સર્કસનો ખેલ હોય કે જિંદગીની રમત! તું તારો હાથ મારા હાથમાં સોંપવા માટે તૈયાર છે?”

સંધ્યાએ બોલીને જવાબ ન આપ્યો. એનો જમણો હાથ એણે સમર્પણની ભાવના સાથે લાંબો કર્યો. સત્યકામે સ્વીકારની લાગણી સાથે એ હાથને ઝીલી લીધો.

”લગ્ન કયારે કરીશું?” સંધ્યાએ પૂછૂયું.

”તું કહેતી હો, તો કાલે જ!”

”ના, કાલે નહીં, પરમ દિવસે.” સંધ્યાએ કંઇક વિચારીને જવાબ આપ્યો: ”આજે તો બહુ મોડું થઇ ગયું. આવતી કાલે હું મારા મમ્મી-પપ્પાને વાત કરું. એ લોકો સંમતિ આપે એટલે કાલના ખેલમાં આપણે લગ્ન વિષે નક્કી કરીએ…” સત્યકામ સંમત થયો. બંને છુટા પડયાં.

બીજા દિવસની સાંજ પડી. સર્કસનો ખેલ શરૂ થયો. આજે રજાનો દિવસ હતો, એટલે ખેલ ”હાઉસફૂલ” હતો. ઝૂલાનો સમય થવા આવ્યો, પણ સત્યકામ બેચેન હતો. સંધ્યા કેમ દેખાતી નહોતી? એ ન આવે ત્યાં સુધી સત્યકામ નેટ ઉપર ચઢવા જ તૈયાર નહોતો. ખેલનો સમય સાવ નજીક આવી ગયો, ત્યાં સુધીમાં તો સત્યકામની હાલત પાગલ જેવી બની ગઇ. એણે ગણપત મરાઠાને પકડયો. એ સંધ્યાને ઓળખતો હતો.

”શું છે?” ગણપતે છાસિયું કર્યું.

”આજે સંધ્યા દેખાતી નથી…”

ગણપતે કાનમાં માહિતી રેડી: ”કયાંથી દેખાય. આજે સવારથી જ એના ઘરમાં બોલાચાલી જેવું લાગતું હતું. સંધ્યાના લગ્ન બાબતનો ઝઘડો હોઇ શકે.”

”પછી? શું થયું?” સત્યકામને લાગ્યું કે હમણાં જ એની છાતી ફાટી પડશે.

”સંધ્યાને એનાં મા-બાપે એક ઓરડામાં પૂરી દીધી છે. બહારથી તાળુ મારી દીધું છે. હવે એ સર્કસમાં નહીં આવે, સીધી સાસરે જ જશે.”

”અને છોકરો?”

ગણપત હસ્યો: ”છોકરો મરાઠી હશે, ગુજરાતી નહીં.”

અને સત્યકામ ભાગ્યો. સર્કસનું જે થવું હોય તે થાય; પણ સંધ્યાને ગુમાવવી પાલવે એમ નહોતું. પણ જવું કયાં? આ અમદાવાદ નહોતું, કોલ્હાપુર હતું. પોતે ગુજરાતી હતો અને સંધ્યા મહારાષ્ટ્રિયન. એના ઘરે જવું એટલે કારણ વગર ધમાલને આમંત્રણ આપવું. તો પછી શું કરવું? સત્યકામે વિચાર કરી લીધો. એ સીધો પોલીસ સ્ટેશને જઇ પહોંચ્યો.

રાતના અગ્યાર વાગવા આવ્યા હતા. પો.ઇ.શિંદે નાઇટ રાઉન્ડ માટે આવ્યા જ હતા. માંડ અડધો કલાક થયો હતો, ત્યાં સત્યકામ આવી પહોંચ્યો. એના ચહેરા ઉપર વ્યગ્રતા હતી, આંખોમાં બહાવરાપણું હતું. એ હાંફતો હતો: ”ઇન્સ્પેકટર સાહેબ, મારે ફરિયાદ લખાવવાની છે…”

”કોના વિરૂદ્ધ” ઇ. શિંદેએ પૂછવા ખાતર પૂછૂયું.

સત્યકામ એકીશ્વાસે મચી પડયો: ”સંધ્યાના મમ્મી-પપ્પા વિરૂદ્ધ. એ લોકોએ સંધ્યાને ઓરડામાં ગોંધી રાખી છે. અમારા લગ્નનો વિરોધ કરે છે એ લોકો. તમે ગમે તેમ કરીને સંધ્યાને મુકત કરાવો….”

”વર્ણન લખાવો.” ઇ. શિંદેએ હુકમ કર્યો, પછી રાઇટર કોન્સ્ટેમ્બલ નથ્થુરામની સામે જોઇને ફરિયાદ લખવાનો ઇશારો કર્યો.

વર્ણન માટે સત્યકામને કયાં શબ્દો શોધવા જવા પડે એમ હતું? એ જાણે ‘સુંદર છોકરી’ વિષય ઉપર નિબંધ લખતો હોય એમ બોલવા મંડયો: ”હાઇટ સાડા પાંચ ફીટ. વાન તાજમહેલ જેવો. આંખો આસમાન જેવી. ચામડી સાપની કાંચળી જેવી. ગાલ ઉપર મોટો, કાળો તલ..”

નથ્થુરામ ચોંકયો: ”એક મિનિટ, સા’બ! મૈં અભી આયા.” આટલું કહીને એ દોડયો. થોડી વારે પાછો આવ્યો. હવે ચોંકવાનો વારો સત્યકામનો અને ઇ. શિંદેનો હતો. સત્યકામનો તાજમહેલ નથ્થુરામની બાજુમાં ખડો હતો.

”સંધ્યા, તું?!!”

”સત્યકામ, તું?!!”

સંધ્યા અને સત્યકામ વળગી પડયાં. શિંદે થોડું શરમાયા. નથ્થુરામ વધારે શરમાયો.

ઇ. શિંદેએ પૂછૂયું : ”લડકી યહાં કૈસે આઇ?”

નથ્થુરામે ફોડ પાડયો. ઓરડામાં પૂરી દીધેલી સંધ્યા બારીમાંથી કૂદીને નાસી છૂટી. મમ્મી-પપ્પાથી બચવા માટે સીધી પોલીસ સ્ટેશને આવી. ફરિયાદ લખાવી. ત્યાં જ સત્યકામ પણ…

ઇ. શિંદેએ પૂછૂયું: ”સંધ્યા, તું સત્યકામે ચાહે છે.”

”હા.”

”અને સત્યકામ, તું?”

સત્યકામે પણ હા પાડી.

”બસ, તો પછી જોઇ શું રહ્યા છો? પરણી જાવ.”

સત્યકામ આવા સંજોગોમાં પણ હસી પડયો: ”પરણી તો જઇએ, પણ અહીં પોલીસ સ્ટેશનમાં?”

”ના, તમારા અમદાવાદમાં. અહીં કોલ્હાપુરમાં તો એક ઘડી માટે ઊભા રહેવામાં પણ તમારા માથે જોખમ છે. સંધ્યાનાં મા-બાપ ટોળું લઇને આવશે તો તમને બંનેને ટીચી નાખશે. અત્યારે ને અત્યારે કોલ્હાપુર છોડીને ભાગી જાવ.” ઇ. શિંદેએ સલાહ આપી: ”ટ્રેનનો સમય પણ છે.”

”અમને સ્ટેશન સુધી મૂકવા માટે કોઇ આવી શકશે?” સત્યકામે બીતાં બીતાં પૂછૂયું.

”કોઇ શા માટે? આ શિંદે મરી ગયો છે? ચાલો, જીપમાં બેસી જાવ. નથ્થુરામ, ચાલ મારી સાથે. જમવા ન મળે એવી જાનમાં જવાનું છે.” ઇ. શિંદેએ આદેશ આપ્યો. સત્યકામની જાન ઉઘલી. સ્ટેશને સમયસર પહોંચ્યા. ટ્રેઇન પણ સમયસર જ હતી. સત્યકામે બે ટિકિટ કઢાવી. સંધ્યા ડબ્બામાં બેઠી. સત્યકામ પાણી પીવા માટે ગયો. કહીને ગયો: ”બે મિનિટમાં આવું છું.”

પણ એ પાણી પી રહ્યો હતો, ત્યાં જ ટ્રેઇન ઉપડી. વ્હીસલ સાંભળીને એ દોડયો, પણ એ પ્લેટફોર્મ પર ભીડ ઘણી વધારે હતી. એમાંથી રસ્તો કરવામાં એ મોડો પડયો. ટ્રેઇન છૂટી ગઇ.

”હવે?” એ રડમસ થઇ ગયો.

ઇ. શિંદેએ એને રસ્તો બતાવ્યો: ”સામે જ બીજી ટ્રેઇન તૈયાર છે. એ પણ ઉપડવાની તૈયારીમાં છે. ટિકિટ લઇને બેસી જા. આગલા સ્ટેશને સંધ્યા તારી રાહ જોઇને ઊભી હશે. હું ફોન કરીને સ્ટેશન માસ્તરને જણાવી દઉં છું.”

પણ સત્યકામ ઊભો જ રહ્યો. ઇ. શિંદેને આશ્ચર્ય થયું. આ માણસ ખરો છે! એની પ્રેમિકાને લઇને ગાડી ઊપડી ગઇ અને એ બાઘાની જેમ ઊભો છે!

”શું કરું?” સત્યકામ રડમસ હતો: ”મારી પાસે ટિકિટના પૈસા નથી. જેટલા હતા એ બધાં જ સંધ્યાને આપી દીધા…”

”અરે, તો બોલતો કેમ નથી?” ઇ. શિંદેએ ખિસ્સામાંથી નોટો ભરેલું પાકિટ કાઢીને સત્યકામના હાથમાં મૂકી દીધું: ”જલ્દી કર.મારો આભાર માનવા જેટલો સમય નથી, ફકત ટિકિટ કઢાવવા જેટલો જ વખત બચ્યો છે. પાકિટ તારી પાસે રાખજે. વધેલા પૈસા ચાંલ્લાના ગણી લેજે.”

અને સત્યકામ ગયો. ટ્રેઇન ઉપડી એ પછી પણ ઇ. શિંદે કયાંય સુધી એની દિશામાં જોતા ઊભા રહ્યા. સત્યકામની જગ્યાએ એમનો ભૂતકાળ ઊભો હતો અને સંધ્યાની જગ્યાએ કોઇ બીજો ચહેરો હતો. એક ધૂંધળો ચહેરો જે હવે બીજા કોઇના ઘરમાં હતો. વરસો પહેલાં એ બંને ટ્રેન ચૂકી ગયાં હતાં….!

(એક સત્ય ઘટના. સત્યકામ અને સંધ્યા અત્યારે અમદાવાદમાં છે, હેપ્પીલી મેરીડ છે)

Source: ગુજરાત સમાચાર

કેમ આંબાડાળ પર ટહુકા નથી? મન મૂકીને એ હવે મળતા નથી.

‘સ્વસ્તિક એકસપોર્ટ એન્ડ ઈમ્પોર્ટ કંપની’ના યુવાન માલીક અભિજાતે હજી તો એની એરકન્ડીશન્ડ ઓફિસમાં પોતાની રીવોલ્વીંગ ચેરમાં સ્થાન ગ્રહણ કર્યું, ન કર્યું, ત્યાં જ ટેલીફોનની લાંબી ઘંટડી રણકી ઊઠી.

અભિજાતે સામે ઊભેલી સેક્રેટરી રોઝીની સામે લૂચક સ્મિત કર્યું : ”રોઝી, લાગે છે કે તારે અડધો કલાક રાહ જોવી પડશે. એ જ ફોન લાગે છે.”

”બટ સર, ધીસ ફાઈલ ઈઝ વેરી ઈમ્પોર્ટન્ટ એન્ડ અરજન્ટ ટૂ….!”

”રોઝી, એ હકીકત હું જાણું છું, પણ તું યે જાણે છે કે આ ફોન પણ એ ફાઈલ જેટલો જ અગત્યનો છે. યુ પ્લીઝ, વેઈટ આઉટસાઈડ ! ફોન પતે એટલે હું તને બોલાવું છું.”

અભિજાત પિસ્તાલીસ વરસનો પુરુષ હતો, પણ આ ઉંમર તો એની જન્મતારીખ પ્રમાણેની હતી. એનું ચૂસ્ત બદન એને માત્ર પાંત્રીસ વરસનો બનાવી મૂકતું હતું; અને હૃદયથી એ ફકત પચીસ જ વરસનો ગુલાબી યુવાન હતો. એણે રિસિવર ઉઠાવ્યું. એની ધારણા સાચી પડી. સામે છેડે અક્ષરા જ હતી. ત્રણસો કિલોમીટર દૂર સૌરાષ્ટ્રના એક છેવાડાના શહેરમાં ઘરસંસાર વસાવીને બેઠેલી અભિજાતની પ્રેમિકા.

”હાય, અભિ ! શું કરે છે ? કંઈ નવા-જૂની ?”

અભિજાત હસ્યો : ”હજી ગઈ કાલે તો આપણે એક કલાક વાત કરી છે, ત્યાં નવાજૂની શી હોય ?”

અક્ષરાને માઠું લાગી ગયું : ”કેમ, ફોન કર્યો એ ન ગમ્યું ?”

”ના, ના, એવું નથી, પણ અક્ષરા, તને ડર નથી લાગતો ? કયારેક ફોન કરતાં તું પકડાઈ જશે તો શું થશે ?”

અક્ષરા ખીલખીલાટ હસી પડી : ”સાવ સ્ત્રી જેવો ડરપોક છે ! મને કોણ પકડવાનું હતું ?”

”તારી દીકરી અઢારની થઈ અને દીકરો ત્રેવીસનો. કયારેક અચાનક કોલેજમાંથી વહેલા ઘરે આવી ચડશે અને જોશે કે મમ્મી તો….”

”બસ, બસ, હવે ! બહુ થયું ! હું સાવચેતીના પૂરા પગલાં લઊં છું અને તેમ છતાં કોઈને ખબર પડી જશે તો હું ડરતી નથી. કહી દઈશ કે હું અભિજાતને લગ્ન પહેલાં પણ પ્રેમ કરતી હતી અને અત્યારે પણ કરું છું. અને જિંદગી આખી પ્રેમ કરતી રહીશ. અને આપણે કયાં બીજું કંઈ ખરાબ પગલું ભરીએ છીએ ? શરીરનો સંબંધ એ કદાચ અપરાધ ગણાતો હશે, બાકી વાતચિતનો વહેવાર તો બંધનોથી પર હોય છે.”

”સારું, સારું, છોડ એ વાત ! બોલ, શા માટે ફોન કર્યો છે ?”

”બસ, એમ જ. તું યાદ આવી ગયો. આજે કયા રંગનું શર્ટ પહેર્યું છે ?”

”ગુલાબી.” અભિજાતે શર્ટનો રંગ દિલ ઉપર પણ ઓઢી લીધો. વાતે હવે રોમેન્ટિક કેડી પકડી લીધી. અક્ષરા ગઝલની જેમ ખૂલતી ગઈ.

અભિજાત વાત સાંભળતો રહ્યો, વચ્ચે વચ્ચે ઘડિયાળમાં પણ જોતો રહ્યો; ત્રીસ મિનિટ, પાંત્રીસ, ચાલીસ…. પચાસ મિનિટ ! આ એસ.ટી.ડી. ફોન પર વાત ચાલી રહી હતી. અક્ષરાને પૈસાની ચિંતા નહીં હોય ? એવું લાગતું હતું કે નહીં જ હોય ! અક્ષરા દર અઠવાડિયે બેથી ત્રણ વાર ફોન કરતી; લાંબી, અર્થહીન વાતો કર્યે રાખતી, આટલે દૂર બેઠાં બેઠાં પણ પ્રેમીને પૂરેપૂરો પામવાની મથામણ કરતી રહેતી.

અને અભિજાતને આ બધું ગમતું હતું. વરસો પહેલાં જેમ અક્ષરા ગમી ગઈ હતી, એમ જ હવે અક્ષરાની પ્રત્યેક ચેષ્ટા ગમતી હતી. એની શ્વેત-શ્યામ જિંદગીમાં અક્ષરા પ્રણયની પીંછી વડે મેઘધનૂષી રંગો ભરી દેતી હતી. સાથે કોલેજમાં હતા, ત્યારે પ્રેમનો એકરાર થઈ ન શકયો. અને જ્યારે એકરાર કરવાની હિંમત આવી ત્યારે માથાના વાળમાં સફેદી બેસવાની શરૂઆત થઈ ચૂકી હતી.

”અક્ષરા, તું આટલા બધા ફોન કરે છે, પણ કયારે ય તને ચિંતા નથી થતી ?” અભિજાતે એકવાર પૂછયું હતું.

”ચિંતા ? શાની ચિંતા ?”

”તારા હસબન્ડને ખબર પડી જશે એ વાતની…”

”મારા વરને કેવી રીતે ખબર પડશે ? કોણ કહી દેશે એને ? તું ?!” અક્ષરા ખીલખીલાટ હસી પડી.

”કેમ ? ટેલીફોનનું જંગી બીલ ચાડી નહીં ફૂંકી દે ? અને હવે તો ટેલીફોન ખાતા તરફથી દર બે મહીને એક વાર એસ.ટી.ડી. કોલ્સની યાદી ફોન નંબર સહીત, મોકલવામાં આવે છે. તારો વર ધારે તો એ વાત પણ જાણી શકે કે તું કયા નંબર ઉપર કોની સાથે આટલી બધી વાર વાતો કરે છે !”

”હા, અભિ, તારી શંકા સાચી છે; પણ આપણે એવો કશો જ ભય રાખવાની જરૂર નથી. બીલની રકમ બાબતમાં હું એને પટાવી લઉં છું. ઘરમાં એકલી એકલી ‘બોર’ થતી હોઉં તો બહારગામ બહેનપણીઓ જોડે વાત કરું પણ ખરી ! એમાં ખોટું શું છે ? અને ટેલીફોન કર્યાની વિગતોની યાદી જ્યારે પણ આવે છે, ત્યારે મારા જ હાથમાં આવે છે. હું તરત જ એનો નિકાલ કરી દઉં છું. અભિ, પ્રેમમાં પડેલી સ્ત્રી પ્રેમ કરવા માટે આવશ્યક છળ અને કપટ પણ શીખી જતી હોય છે.”

”પણ અક્ષરા, કયારેક પકડાઈ ગયાં તો શું કરીશ ?”

”બીજું શું કરવાનું ? મારો વર ઘરમાંથી કાઢી મૂકશે, તો તારા ઘરને ઊંબરે આવીને ઊભી રહી જઈશ. સંઘરીશ ને મને ?” અક્ષરાએ એવા અંદાજમાં એવો સવાલ પૂછયો હતો, જે દુનિયાભરની પ્રેમિકાઓ એમનાં પ્રેમીઓને પૂછતી આવી છે. આ માત્ર પૂછવા ખાતર જ પૂછાયેલો પ્રશ્ન હોય છે, એના જવાબની બંને પક્ષોને જાણ હોય છે; અને તેમ છતાં દરેક પુરુષને એની પ્રેમિકા પાસેથી આ સવાલ સાંભળવો ગમતો હોય છે.

અભિજાતને પણ અક્ષરાનાં લાલઘૂમ હોઠ વચ્ચેથી સરકતા આ શબ્દો સાંભળવા ગમતા હતા. યુવાનીમાં ઈંડાની જેમ સેવેલું એક સ્વપ્ન આ સવાલની સાથે જ જાણે ફૂટી જતું હતું અને એના તૂટેલા કોચલામાંથી એક રેશમી સ્પર્શ જેવી સુહાગરાત આળસ મરડીને બહાર આવતી હોય એવો અહેસાસ અનુભવી શકાતો હતો. મનગમતી સ્ત્રી સાથેના અનેક સપનાં, સુખની અસંખ્ય કલ્પનાઓ, શિયાળાની ભાંગતી રાતે એક જ પથારીમાં લૂતાં લૂતાં માણવા જેવી અનેક વિશ્રંભવાર્તાઓ અક્ષરાના આ એક કાલ્પનિક સવાલ માત્રથી ઊજાગર થઈ ઊઠતી. અભિજાત ચૂપ થઈ જતો.

ટેલીફોન પરની વાતચિતોનો આ સિલસિલો પૂરાં પાંચ વરસ સુધી ચાલતો રહ્યો. વચમાં કયારેક અક્ષરા અમદાવાદ પણ આવી જતી. બંને પ્રેમીઓ બે-ચાર કલાક માટે મળી લેતાં. ચોરીછુપીની આ મુલાકાત ગરમ-ગરમ તવા ઉપર છંટકારાતા પાણીની છાલક જેવી બની જતી. જળબિંદુ ક્ષણવારમાં વરાળ બનીને ઊડી જતાં; દિમાગનો તવો ફરી પાછો ભઠ્ઠીની જેટલો જ ગરમ બની રહેતો.

અક્ષરાની વાતો કયાંથી કયાં સુધી ઘૂમરાતી રહેતી ? આજે કયું શાક બનાવ્યું છે ત્યાંથી માંડીને એની દીકરીનું આરંગેત્રમ કઈ તારીખે નિર્ધાર્યું છે ત્યાં સુધી વાતોનો વ્યાપ રહેતો. મોટો દીકરો કોલેજ પૂરી કરી રહ્યો છે, હવે એના માટે કન્યા શોધાઈ રહી છે, પુત્રવધૂ કેવી હોવી જોઈએ…..! અક્ષરાની જીભ માટે ‘રૂકાવટકે લિયે ખેદ હૈ’ જેવું કોઈ પાટીયું ન હતું.

”એક વાત કહું, અભિ ? આપણે ભલે પરણી ન શકયાં, પણ આપણે પ્રેમમાં છીએ એનો ખરો ફાયદો મારા દીકરાને મળ્યો છે.” અક્ષરાએ ન સમજાય એવી વાત કરી.

”એ કેવી રીતે ?” અભિજાત ગૂંચવાયો.

”મેં તો મારા દીકરાને કહી દીધું છે કે તારે મારાથી કે તારા પપ્પાથી સહેજ પણ ડરવાની જરૂર નથી. તને કોઈ છોકરી ગમતી હોય તો મને કહી દે; હું એની સાથે જ તારા લગ્ન કરાવી આપીશ ! અભિ, મનગમતી રંગોળી વિખેરાઈ જવાની વેદના આપણા જેટલી બીજું કોણ વેઠી શકે ?”

અને અક્ષરાના ફોન આવતા રહ્યા. દીકરા માટે સુંદર છોકરી જોઈ છે, બધાંને ખૂબ જ ગમી છે, આવતા અઠવાડિયે સગાઈ છે, સગાઈ પતી ગઈ, ભાવી પુત્રવધુ અમારા ઘરે આવતી-જતી રહે છે, એને મારી સાથે બહુ ફાવે છે…!

અને અચાનક એક બપોરે અક્ષરાનો ફોન આવ્યો : ”અભિજાત, હવે હું તને ફોન નહીં કરું.”

”કેમ ? શું થયું ?” અભિજાત ડઘાઈ ગયો.

”અભિ, તું આઘાત ન પામીશ. હું હજી પણ તને એટલો જ પ્રેમ કરું છું, અને હંમેશાં કરતી રહીશ…. પણ… હવે મલયના લગ્ન થશે, આવતે મહીને કામ્યા મારી પુત્રવધૂ બનીને મારા ઘરમાં આવશે… એને ખબર પડી જાય કે એની સાસુ કોઈ પરપુરુષના પ્રેમમાં છે, તો…. તો… ? પ્લીઝ, અભિ ! તું મને સમજી શકે છે ને ?” અક્ષરાએ ફોન મૂકી દીધો. અભિજાત કયાંય સુધી રિસિવર હાથમાં પકડીને વિચારતો રહ્યો : ”હા, અક્ષરા ! હું સમજી શકું છું….! પ્રેમને ભલે કોઈ ઉંમર નથી હોતી, પણ પ્રેમિકાને ઉંમર હોય છે… અને એ નડે પણ છે.”

Source: ગુજરાત સમાચાર